Manoknomics

Paano Gumawa ng Kulungan ng Manok

Ang maikling sagot

Sa timbang ng flock sa araw ng benta sukatin ang laki ng kulungan, hindi sa bilang ng sisiw. Dalawa ang limitasyon ng PNS/BAFS 262:2018 para sa broiler, 10 manok kada m² o 17 kg kada m², at kung alin ang unang umabot iyon ang susundin. Libre naman ang tamang orientation at bentilasyon habang wala pang nakatayong poste, at halos hindi na maaayos pagkatapos.

Sanggunian PNS/BAFS 262:2018 § 6.3.1, Free range chicken (BAFS, DA) (binasa noong Agosto 15, 2026)

Hindi kung yero ba o pawid ang unang desisyon sa paggawa ng kulungan, kundi kung gaano kalaki. At hindi sa bilang ng day-old chicks na darating nakasalalay ang laking iyon. Nasa liveweight ng flock sa araw na ibebenta mo sila ito, dahil iyon ang pinakamasikip na araw ng buong batch.

Madaling ma-miss iyan. Halos walang kinukuhang space ang 50 chicks sa unang araw. Sa day 35, 85 kilo na ng liveweight ang parehong 50 na manok sa iisang floor, at doon nagsisimula ang problema kung maliit ang na-build mo.

Anong laki, sa aling numero?

Ang PNS/BAFS 262:2018 ang national standard para sa free range chicken, mula sa Bureau of Agriculture and Fisheries Standards, kasama ang BAI at Central Luzon State University sa technical working group. Para sa broiler at sa native na pinalalaki para sa karne, ito lang po ang stocking density na inilalathala ng kahit sino sa Pilipinas. May pangalawa para sa layer, nasa ibang standard, at nasa permanente o naililipat na kulungan ang basa noon.

ManokSa loob, fixed housingSa labas, outdoor range
Broiler10 kada m² o 17 kg kada m²2 kada m²
Layer6 kada m²1 kada m²
Native6 kada m²1 kada m²

Pansinin mo ang broiler row. Dalawa ang limit doon at ang isa lang ang sinisipi ng karamihan. Nag-cross sila sa eksaktong 1.7 kg kada manok, dahil 17 divided by 10. Sa ilalim ng weight na iyon, ang bird count ang binding limit. Sa itaas, ang weight na at masyado nang marami ang 10 kada square metre.

Kaya para sa 50 broiler na tig-1.7 kg, 85 kilo iyon, at 5 m² ang floor area na kailangan. Para sa 20 native, 3.3 m².

Kuwentahin ito para sa sarili mong alaga

Gaano kalaki dapat ang kulungan? Buksan ang kalkulador

Bilang ng manok at target na timbang sa araw ng benta. Iyon lang, at may floor area ka na, at may sagot kung alin sa dalawang limit ng PNS ang humihigpit sa flock mo.

Sa 20 broiler nakikita ang buong punto. Sa 1.7 kg, 2 m² lang ang kailangan nila at ang bilang ang humihigpit. Sa 3.0 kg, 5.7 na manok kada m² na lang ang pumapasok sa 17, at 3.5 m² na ang kailangan ng parehong 20. Dito ginawa ang paghahati at hindi ito nakalimbag sa standard.

3.5 m² na sahig: 20 broiler sa 3.0 kgFeeder5.1 cm/manokPintoDrinker1 kada 12 manokwala pang 3 kgMay kulay: 2.0 m² sa 1.7 kg
Sahig sa loob para sa 20 broiler sa permanenteng gusali. Dalawa ang limitasyon sa § 6.3.1, 10 manok/m² o 17 kg/m², kung alin ang unang umabot. Sa 1.7 kg, ang bilang ng manok ang humihigpit at 2.0 m² ang kailangan ng 20 manok. Sa 3.0 kg naman ang bigat ang humihigpit sa 5.7 manok/m², at 3.5 m² na ang kailangan ng parehong 20. Hatian iyon sa 17 at hindi numerong nakalimbag sa standard. Sukat po ang may kulay na 2.0 m² at hindi ito dingding sa loob. Nasa buong 3.5 nakatayo ang lahat ng 20 manok. Ang feeder space ay mula sa Penn State Extension sa 5.1 cm kada broiler, ang row nila para sa week 5 hanggang 8, kung saan nakaupo ang broiler sa Pilipinas sa harvest. Ang drinker ratio ay mula sa Aviagen, 12 manok kada nipple kapag WALA PANG 3 kg. Kapag 3 kg pataas, 9 na ang nakasulat sa parehong table, kaya nasa mismong hangganan ng ratio na iyon ang manok na sinusukat dito. Parehong imported ang dalawa. Ang PNS/BAFS 262:2018 ay standard para sa free range, at walang ahensiya sa Pilipinas na naglalathala ng density para sa saradong kulungan ng manok na pangkarne, kaya ito ang pumapalit sa numerong wala pa. Ang hugis ng parihaba ay pinili para sa drowing, ang laki lang ng area ang galing sa standard. PNS/BAFS 262:2018 § 6.3.1

Fixed housing lahat ng nasa table sa itaas. May pangalawang broiler row ang § 6.3.1 para sa mobile housing, at may kondisyong 10 m² na minimum na floor space na nakakabit doon, kaya hindi ito umaabot sa laki ng bakuran. Nasa permanente o naililipat na kulungan ang basa ng row na iyon.

Saan dapat nakaharap ang kulungan?

Libre ang desisyong ito, at isang beses mo lang ito magagawa. Ganito ito isinulat ng Aviagen para sa open-sided house: “Open-sided houses should be positioned so that the length of the house is oriented in an East-West direction to minimize solar heat gain through the sidewall” (Ross Broiler Management Handbook 2025). Ibig sabihin, nakaharap sa hilaga at timog ang mahabang dingding, at ang maikling dulo lang ang sumasalubong sa araw sa umaga at sa hapon.

Insulated na bubong ang inirerekomenda nila. Sa roof wetting naman, may babala sila: tumutulo pababa ang tubig at tumataas ang humidity sa loob. Mataas na ito dito bago mo pa mabuhusan ang yero, at nasa table sa ibaba ang mga bilang ng PAGASA. Ganito naman kataas ang haharangin ng bubong sa pinakamasamang araw: 38.5°C ang record na init sa Science Garden noong 14 Mayo 1987, sa talaan ng extremes ng PAGASA.

Ganito naman kalayo ang totoong gusali sa rekomendasyon. Sinukat nina Ancog at iba pa (2023) ng UPLB ang apat na conventional broiler house sa General Aguinaldo, Cavite para sa isang life cycle assessment. “Elevated, open sided with lumber on concrete columns” ang paglalarawan nila, may sahig na bamboo slat, walang sidewall, at tarpaulin curtain na kamay ang nag-a-adjust. Ang bubong: “Corrugated GI sheets without insulation, monitor type with wood trusses”. Sa apat na bahay, 10 birds/m² ang sinukat nilang stocking density, kapareho ng fixed building row sa itaas.

38.5 °Crecord na init sa labas, 1987monitor ventoverhangbukas na gilidkawayang slatpasok sa gilid,labas sa tuktok
Cross-section ng bukas na gilid na bahay na inilarawan nina Ancog at iba pa (2023) para sa broiler dito: kawayang slat sa poste, walang sidewall, at monitor roof na may labasan ng init sa tuktok. Ang overhang ang humaharang sa araw at sa ulan nang hindi sinasarhan ang gilid na dinadaanan ng hangin. Apat na commercial broiler house po sa General Aguinaldo, Cavite ang sinukat nila, at hindi bakuran. Iisang bahagi lang nito ang sinasabi ng artikulo na kopyahin sa maliit na kulungan, at iyon ang pinakamalaking nakaguhit dito: ang monitor roof, ang nakaangat na tuktok na naglalabas ng pinakamainit na hangin, na kapalit na po ng insulation na wala doon. Hugis lang ang lahat ng iba dito at hindi utos. Iisa lang ang numero. Ang 38.5 °C ay ang pinakamataas na naitalang init sa talaan ng extremes ng PAGASA para sa Science Garden, Quezon City noong 14 Mayo 1987, at ang bubong at ang bukas na gilid ang nasa pagitan ng manok at ng ganoong hangin. Walang sukat dito na nakaguhit sa scale.

May isang linya sa papel nila na nagsasabi kung ano ang kulang: “the flock man does not have any measuring device to determine the temperature and humidity levels inside the house”. Walang insulation at walang thermometer. Sa dalawa, mas mura ang thermometer, at ito ang nagsasabi kung gumagana ang bubong mo.

Walang presyo series sa archive na ito para sa yero, sa insulation o sa direksiyon ng bahay. Zero naman ang gastos ng tamang orientation habang wala pang nakatayong poste, at halos imposible na itong ayusin pagkatapos.

Sarado ba, o may labasan?

Decision ito bago ka mag-build, hindi pagkatapos, at malaki ang difference.

Basahin mo ulit ang outdoor column sa itaas. Isang manok kada square metre. Kailangan ng 20 m² na tunay na outdoor range ng 20 native na manok, bukod pa sa 3.3 m² na housing. Kung hindi kaya ng lupa mo, closed coop ang meron ka, at hindi mo ito puwedeng i-label na free-range.

May date rin ang standard. Bawal ang harvest na mas maaga sa day 90 para sa native at day 52 para sa free-range broiler kung free-range ang label na gagamitin mo. Mas maaga doon, ordinary native chicken pa rin ito sa ilalim ng standard.

Isang bagay na hindi sinasabi ng PNS 262: walang nest box dimensions doon. Bilang at haba ang ibinibigay nito, hindi sukat ng kahon. Hindi hihigit sa 5 manok kada nest hole, at 31 cm ng perch space kada inahin. May sukat pala sa ibang standard at nasa pugad at perch iyon sa ibaba.

At 8 hanggang 16 m² kada 1,000 manok ang shade requirement nito, na 0.16 m² lang kapag 20 manok ang alaga mo. Malinaw na hindi iyon ang intent. Para sa 1,000-bird commercial unit isinulat iyon. Gamitin mo ang density rows at ang common sense sa shade.

Ilang butas, gaano kalaki?

Iniiwan ito ng halos lahat ng DIY plan: may sukat pala ang labasan mismo, hindi lang ang kulungan at ang range.

Sa § 6.3.2e ng PNS/BAFS 262:2018, hindi bababa sa 2 pophole kada 500 manok, at hindi bababa sa 2 kada 10 m sa isang gilid ng gusali. May minimum ang bukana ng bawat isa: 46 cm ang taas at 100 cm ang lapad.

Mas malaki iyon kaysa sa iniisip ng karamihan. Isang buong metro ang lapad ng isang butas. Sa bakuran, ang minimum na 2 ang tumatama sa iyo at hindi ang 500-bird ratio, kaya dalawang butas pa rin kahit 20 manok lang.

May panuntunan din sa layo. Sa § 6.3.2c, ang “maximum distance travelled by a chicken within a building to reach a pophole must not exceed 10m”. Sa 3.3 m² na kulungan, hindi ka aabot doon kahit anong gawin mo. Kapag pinahaba mo ang gusali sa gilid ng lote at isang butas lang ang ginawa mo sa dulo, doon ito tumatama.

Heto naman ang isang probisyon na paborable sa maliit na alaga, at bihira po iyon. Hindi mo kailangang ipahinga ang pastulan bago ang susunod na batch kung wala pang 50 manok ang batch mo. Ang § 6.4 ang nag-uutos ng pahinga na hindi bababa sa isang buwan sa pagitan ng dalawang batch, at nakasulat mismo doon ang exemption: “except for batches with less than 50 birds”.

Isang linya pa bago ka magtayo: strictly prohibited ang beak trimming sa ilalim ng § 6.6.1 kung free range ang isusulat mo sa label. Kaya space, pugad at silungan ang sagot sa pagtutukaan, hindi tuka.

Walang presyo series na kaugnay ng seksiyong ito. Sukat, kahoy at lambat lang ito.

Bakit ang bubong at ang hangin ang pinakamahalaga

Dahil bumababa ang feed intake ng mainit na manok at bumabagal ang growth, at hindi maliit ang effect.

Pinapababa ng cyclic heat stress ang feed intake ng broiler nang mga 15 percent, mga 1.5 percent kada degree C, at walang saklaw ng temperatura doon (Teyssier et al., 2022). Umaabot sa 25 hanggang 45 percent ang ibinababa ng constant heat stress, at doon nakakabit ang 3.5 percent kada degree C sa pagitan ng 22 at 35.

Imported review paper po iyan at hindi Philippine, kaya ganito ko lang ito gagamitin: bilang paliwanag at hindi bilang multiplier sa isang European growth curve.

Ito rin ang dahilan kung bakit mas malayo ang feed conversion ng open-sided farm dito kaysa sa nakasulat sa breed table. Nasa paano mag-alaga ng broiler ang mga bilang at kung saan sila galing, at hindi po kasing-linis ng akala ng karamihan ang pinanggalingan nila. Malaking bahagi ng agwat na iyon ay ang bubong. Hindi comfort decisions dito ang ventilation, ang shade at ang stocking density. Sila mismo ang feed bill.

May mas prangkang bersiyon nito ang Aviagen mismo. Sa open-sided house na walang environmental control, “it is not recommended that birds grow to live weights above 3 kg” (Ross Broiler Management Handbook 2025). Kung walang fan at walang cooling, may hangganan ang laki ng manok mo at hindi mo iyon kayang pilitin.

Heto ang bagay na hindi ko nakitang naisulat kahit saan. Nasa loob ng 16 hanggang 18 kg kada m² na cap ng Aviagen para sa pinakamainit na buwan ang 17 kg kada m² ng PNS. Ibig sabihin, hot-season figure ang Philippine standard at ipinapatupad ito buong taon. May nagdesisyon niyan nang sadya, at tama ang desisyon para sa bansang ito.

Gaano kainit talaga sa bakuran mo?

Annual mean at relative humidity, kada estasyon
Pambansang average26.6°CRelative humidity, 71% (Marso) hanggang 85% (Setyembre).
Science Garden, Quezon City27.8°CRelative humidity, 68% (Abril) hanggang 85% (Agosto).
Mactan, Cebu28.1°CRelative humidity, 78% hanggang 85%.
Legazpi, Albay27.7°CRelative humidity, 82% hanggang 87%.

Pinagkunan: PAGASA, Climate of the Philippines sa pambansang hilera, at ang Climatological Normals 1991-2020 sa Science Garden, Mactan at Legazpi.

Nasa 26.6°C ang mean annual temperature ng buong bansa, at iyan ang bilang na paikot-ikot sa lahat ng usapan tungkol sa init dito. Sa PAGASA rin, 25.5°C ang Enero at 28.3°C ang Mayo, ang pinakamalamig at pinakamainit na buwan.

Hindi annual mean ang binabasa ng thermometer sa kulungan mo kundi ang hapon ng Abril. Sa Science Garden, 34.6°C ang mean daily maximum ng Abril at 34.4°C ang Mayo, at 32.1°C ang mean daily maximum sa buong taon. Mean po iyon ng mga pinakamainit na oras sa loob ng 30 taon, kaya may mga hapong mas mataas pa. Iyan ang numerong panukat sa bentilasyon, hindi ang 26.6.

May pangalawang gamit ang humidity column, at doon nagiging praktikal ang lokal na bilang. Napansin nina Pediongco at Simbulan (2025) na “the RH lower than 70% during this brooding period is even better” para sa native na sisiw. Sa Legazpi, hindi bumababa sa 82 percent ang monthly RH sa kahit anong buwan ng taon. Hindi maaabot ng hangin sa labas ang target na iyon doon sa kahit anong araw, kaya sa Bicol, tuyong litter at bentilasyon ang aasahan ng brooder mo at hindi ang panahon. Paghahambing po iyan ng dalawang source, at wala ito sa alinman sa kanila.

Gaano kalaki ang brooder kada linggo?

Maliit sa simula, at lumalaki kada linggo. Ito ang madalas na mali sa dalawang direction: masyadong malaki sa week 1, masyadong maliit sa week 4. Small-flock table ng Penn State Extension ang nasa ibaba, converted mula square feet, hanggang week 8 pataas.

Floor space kada sisiw, ayon sa edad
Unang linggo0.023 m²¼ ft² kada sisiw.
2 hanggang 3 linggo0.046 m²½ ft² kada sisiw.
3 hanggang 5 linggo0.070 m²¾ ft² kada sisiw.
5 hanggang 8 linggo0.093 m²1 ft² kada sisiw.
8 linggo pataas0.139 hanggang 0.279 m²1½ hanggang 3 ft² kada sisiw. Ito ang hilerang madalas nawawala.

Bihira mong makita ang huling hilera sa ibang gabay, kasi tapos na ang broiler bago pa man ang week 8. Ang native, nasa loob pa. Hindi na brooder iyon kundi kulungan na.

May Philippine figure dito. Itinayo nina Pediongco at Simbulan (2025) ang kanilang pens sa Pampanga State Agricultural University sa 0.30 ft² kada sisiw, o 0.028 m², nasa pagitan ng week 1 at week 2 rows sa itaas. Requirement po iyon na sinunod nila at hindi sukat na nakuha nila, kaya hindi ito pangalawang boto para sa Penn State.

Hindi magkasundo ang dalawang extension service sa chick guard. Mga 24 pulgada o 61 cm mula sa gilid ng heat source ang sukat ayon sa Mississippi State, at “used only during the first 3-4 days” at “should be removed by the seventh day of brooding” ang bilin nito. Hanggang “the first 2-4 weeks” naman ang Penn State, apat na beses na mas mahaba.

Walang Philippine figure na pipili dito. Ang sisiw po ang tanungin: nakatayo ang guard habang nagsisiksik pa sila, tanggalin kapag kumalat na sila at tumahimik.

Ilang degree, at ilang watts?

Hindi magkasundo ang dalawang schedule sa ibaba. Magkahiwalay ang hanay nila.

WeekMSD Vet ManualMississippi State Extension
129.4 hanggang 32.2°C32.2°C
226.6 hanggang 29.4°C28.3 hanggang 29.4°C
323.8 hanggang 26.6°C21.1 hanggang 26.6°C
421.1 hanggang 23.8°Cheat off na
521.1°Cheat off na

Bumababa ng 2.8°C kada linggo ang MSD hanggang 21.1°C. Umaabot naman sa parehong 21.1°C ang Mississippi State sa dulo ng week 3, dalawang linggong mas maaga.

Kuwentahin ito para sa sarili mong alaga

Ilang degrees dapat ang brooder ngayong linggo? Buksan ang kalkulador

Magkatabi ang dalawang schedule doon kada linggo, kasama ang ambient sa Pilipinas, para makita mo kung kailan ipapatay ang lamp sa halip na kung gaano pa ito iinit.

Ihanay mo ang 26.6°C at ang 28.3°C sa week 3 na hilera: katumbas o mas mataas pa. Kaya mula week 3, kung kailan ipapatay ang heat ang tanong dito, hindi kung paano magdagdag. Sa hapon ng dry season, puwedeng lumagpas sa 32.2°C ang chick sa closed box sa ambient lang, walang nakabukas na lamp.

May isang bilang na laging sinisipi para sa native na sisiw: 31°C ± 1°C. Hindi po ito sukat nina Pediongco at Simbulan (2025), kahit sila ang madalas pinagkukunan. Requirement ito na pinasukan nila, at si A. L. Lambio ng UPLB ang reference [4] nila, ang Poultry Production in the Tropics (2010). Ang sinukat mismo sa siyam na treatment nila: 30.42 hanggang 32.58°C, at ang pagsisiksik ng sisiw sa ibaba ng 31°C at sa itaas ng 75 percent humidity. Textbook po iyan, hindi standard ng DA.

May talaan naman ng init kada linggo ang isang extension leaflet ng DA Regional Field Office II, na tinatawag ang mga bilang doon na ideal para sa Philippine conditions, at sa katapusan ng ikaapat na linggo tumitigil ang init nito. Hindi ito pambansang standard, at hindi tumutugma ang Fahrenheit column nito sa sariling Celsius column sa pangatlong hilera. Nasa brooder para sa sisiw ang buong talaan, kasama ang floor space, feeding space at watering space na nasa parehong dokumento.

Halos walang nag-publish ng watts, at ang halos ang mahalaga. May 60-watt incandescent bulb ang cardboard box brooder ng Mississippi State, para sa hanggang 25 sisiw. Kahon ang sinusukat noon, hindi sisiw, at walang scalable na watts per chick sa MSD manual, sa Aviagen o sa Cobb. Retailer rule of thumb ang iba pang makikita mo online.

Ang mga sisiw mismo ang panukat, at doon din bumabalik ang mga source.

Ang binabasa mo sa sisiw sa halip na sa watts
Magkakadikit sa ilalim ng lamp, malakas ang tiliToo cold
Nakadikit sa gilid ng guard, panting, nakabuka ang pakpakToo hot
Nasa isang side lahatMay draught galing sa kabila
Pantay ang kalat, kumakain at umiinom, tahimikTama na

Basa ang problema, hindi lang init

Mula 17.86 percent hanggang 78.57 percent ang mortality sa isang brooding experiment sa Philippine native chicks. Iisang breed, iisang lugar, iisang panahon. Nasa heat source at sa bedding ang pagkakaiba.

Nina Pediongco at Simbulan (2025) ng Pampanga State Agricultural University ang mga bilang. Pinakamababa ang hanging charcoal at white wood shavings sa 17.86 percent. Pinakamataas ang kerosene at rice hull sa 78.57 percent. 60.71 percentage points ang pagitan, at dito sa page na ito ginawa ang pagbabawas na iyon.

Ganito kalaki iyon sa puhunan. Sa ₱33.50 per head na BAI monitored figure na may petsang 13 Hulyo 2026 (presyo ng day-old chicks), ₱1,675 ang 50 day-old chicks. Ilapat mo ang dalawang mortality rate na iyon sa 50 sisiw at mga 30 manok ang pagitan, o mga ₱1,017 sa halaga ng sisiw pa lang. Dito sa page na ito ang dalawang multiplikasyon at wala ito sa papel nila.

Hindi ko po sasabihing iyan ang mangyayari sa bakuran mo. Native chicks ang eksperimento, 7 chicks kada m² ang stocking, isang institution, at magkasama sa iisang treatment ang heat source at ang bedding kaya hindi mo mapaghihiwalay ang dalawa. Ang sinasabi ng spread: hindi maliit na detalye ang sahig.

May paliwanag sila kung bakit mahina ang weight gain sa rice hull: “the birds are feeding on rice hull which makes them unable to feed the right amount of feeds”. Kinakain ng sisiw ang ipa. Iyan ang pinakamurang bedding sa Pilipinas at iyan din ang pinakamadaling pagkakamali sa unang linggo.

Hindi naman ito bawal. Nasa listahan ng § 6.4.5 ng PNS/BAFS 312:2021 ang sariwa at carbonized na ipa, kasama ang wood shavings, saw dust, hay, maluwag na buhangin, tuyong dahon, giniling na papel at hiniwang tuyong dayami. Ang punto: sa unang linggo ng native chicks, may nasukat nang kapalit na mas mahusay.

Magkaiba ang lalim na sinasabi ng bawat pinagkunan:

PinagkunanLalim ng litterKonteksto
Mississippi State4 hanggang 6 inches ng pine shavingsUS small flock, brooder
Aviagen Ross 20252 hanggang 4 cmcommercial broiler house
Pediongco at Simbulan (2025)5 cmPhilippine native chicks, brooder

Mga 10 hanggang 15 cm ang 4 hanggang 6 inches, at dito ginawa ang conversion. Dalawa’t kalahating beses ang sahig ng MSU sa kisame ng Aviagen, at hindi ko sila ina-average. Konteksto ang pinagkaiba: brooder box ang isa, bentiladong bahay na may araw-araw na paglilinis ang isa. Nasa gitna ang tanging Philippine figure, 5 cm sa brooder ng native na sisiw, at doon ako magsisimula.

Sa pangangalaga, § 6.4.4b ng PNS 312: papalitan ang litter kada 45 araw o kapag kailangan na. Sa § 6.4.1, hindi bababa sa 250 cm² ng litter kada inahin, na 0.5 m² kapag 20 inahin ang pinarami mo dito.

Sa amoy naman may nakasulat na aksiyon. Sa § 6.9.2, may gagawin kapag lumagpas sa 20 ppm ang ammonia sa taas ng ulo. Sabi naman ng Aviagen, mas mabuti sa ilalim ng 10 ppm, at mga 20 ppm na ito kapag naaamoy mo. Kapag naamoy mo, nasa action threshold ka na at hindi pa lang nagsisimula.

May pangalawang dahilan kung bakit tuyo ang target. Ayon sa Mississippi State, ang coccidia “require damp or wet litter conditions to continue their life-cycle”. Litter management lang po ang saklaw ng linyang iyan dito. Walang dosage, walang gamot at walang treatment protocol sa page na ito. Sa beterinaryo, sa DA at sa BAI iyon.

Sa eksperimento nina Pediongco at Simbulan, 2.50 hanggang 6.25 percent ang nasukat na litter moisture, at “no ammonia produce in the experimental pen”. Tuyong litter, walang amoy, at nasusukat ito ng ilong bago pa ang instrumento.

Pugad at perch: may sukat na pala

May inilalathalang sukat pala ang pugad, nasa standard lang na hindi tungkol sa free range. Sinabi ng page na ito noon na wala. Mali iyon.

Sa § 6.5.2 ng PNS/BAFS 312:2021, Code of Practice for Cage-free Egg Production: “a minimum of 35 cm length x 35 cm width x 35 cm height per hens for individual boxes, or 1m² of nesting substrate per 120 hens for group nesting”. Dapat itong enclosed at walang draught. Sa § 6.5.5, hindi bababa sa 1 cm ang overlap ng curtain sa bukana, na siyang nagpapadilim sa loob.

Sa 20 inahin, 0.17 m² lang ang lalabas sa group nesting figure, at dito ginawa ang paghahati. Kasya iyon sa parisukat na 41 cm bawat gilid, at walang katuturan sa 20 manok, kagaya ng shade figure sa itaas. Sa bakuran, ang individual boxes ang gagana: 35 cm ang haba, 35 cm ang lapad at 35 cm ang taas, at 4 na kahon sa 20 inahin kung susundin mo ang 5 manok kada nest hole ng PNS 262.

Heto naman ang mas magulo:

Perch space kada inahin, sa dalawang standard ng BAFS
PNS/BAFS 262:201831 cmFree range chicken production ang saklaw.
PNS/BAFS 312:2021 § 6.6.1minimum na 15 cmCage-free egg production ang saklaw.

Mahigit doble ang isa kaysa sa isa. Iisang bureau ang sumulat ng dalawa at tatlong taon lang ang pagitan nila, at wala pang binabawi sa kanila. Hindi ko sila pinagkakasundo at hindi rin ina-average, dahil walang sumukat ng gitna. Kung may lugar ka, sa 31 cm ka magtayo. Desisyon po iyon at hindi ito pagbasa ng standard. Isang sukat pa mula sa § 6.6.6: hindi bababa sa 1.9 cm ang diameter ng perch, kaya hindi tabla ang gagamitin mo kundi kahoy na mahahawakan ng paa.

Perch: 31 cm/inahin, PNS 262. 15 cm min, PNS 312Perch1.9 cm diameterperch sa itaasng mga pugadPugad4 sa 20 inahinPugad 35 × 35 × 35 cm kada inahin, PNS 312Hindi hihigit sa 5 manok kada nest hole, PNS 262Litter 250 cm² kada inahin, sangkatlo ng sahig
Ang kailangang kagamitan ng mga inahin, iginuhit bilang hiwa ng saradong kulungan na may 20 inahin sa loob. Magkaiba ang sagot ng dalawang BAFS standard sa perch at wala pang binabawi sa kanila. Sa PNS/BAFS 262:2018 § 6.3.1, 31 cm ng aerial perch kada inahin at hindi hihigit sa 5 manok kada nest hole, at free range chicken production ang saklaw nito. Sa PNS/BAFS 312:2021 § 6.6.1 naman, minimum na 15 cm kada inahin, at cage-free egg production ang saklaw, ayon sa § 1 nito ay ang itlog ng maliliit na magsasaka pati na ang native chicken farmers, kaya standard po ito para sa inahin at walang sinasabi tungkol sa manok na pinalalaki para sa karne. Kung kasya sa dingding mo ang 31 cm, sunod ka na sa dalawa. Sa § 6.5.2 ng 312 galing ang 35 × 35 × 35 cm kada inahin, enclosed at walang draught, at sa § 6.5.5 ang curtain na hindi bababa sa 1 cm ang overlap, na siyang nagpapadilim sa loob. Walang sukat ng pugad sa 262. Hindi bababa sa 1.9 cm ang diameter ng perch sa § 6.6.6, at sa § 6.4.1 ang litter. Ang 4 na pugad sa 20 inahin ay hatian po dito sa 5 at hindi numerong nakalimbag sa alinmang standard. Walang taas na nakasulat sa drowing na ito dahil walang inilalathalang taas ang dalawang standard. Desisyon po sa pagtatayo ang perch na nakapatong sa itaas ng pugad, at hindi ito pagbasa ng standard. PNS/BAFS 262:2018 · PNS/BAFS 312:2021

May kasama itong pagwawasto sa laki. Layer standard ang PNS 312:2021 at saradong bahay ang saklaw nito, kaya sagot na nito ang isang tanong na tinatawag ng page na ito noon na walang sagot: 0.14 m² kada manok sa single-tier na cage-free housing, at 0.1 m² sa multi-tier, § 6.2. Mas masikip pa iyon kaysa sa 6 kada m² na hilera sa itaas. Nasa permanente o naililipat na kulungan ang buong basa ng dalawang bilang na iyon.

Gaano kalaki ang populasyong pinag-uusapan? 52,103,982 na layer ang binilang ng PSA noong 1 Hulyo 2026 (layer flock inventory). Hindi hinahati ng PSA o ng archive na ito kung ilan doon ang cage-free, kaya hindi ko masasabi kung ilan ang talagang saklaw ng PNS 312.

Ilang feeder at drinker?

Mas mahusay tumawid ng climate ang equipment ratio kaysa sa density figure, dahil parehong tubig ang inilalabas ng nipple kahit saan. Sa Penn State Extension ang linear figures, at sa Aviagen Ross Broiler Management Handbook 2025 ang tube, ang nipple at ang bell.

Feeder at drinker space kada manok
Linear trough, broiler5.1 cm kada manokPenn State Extension, ang row nila para sa week 5 hanggang 8.
Linear trough, layer o native7.6 hanggang 10.2 cm kada manokPenn State Extension.
Tube feeder, 38 cm ang diameter70 manok bawat isaAviagen Ross Broiler Management Handbook 2025.
Nipple drinker12 manok bawat isaAviagen Ross 2025, sa manok na wala pang 3 kg. Kapag 3 kg pataas, 9 na ang nakasulat sa parehong table.
Bell drinker, 40 cm125 manok bawat isaAviagen Ross Broiler Management Handbook 2025.
Open water trough, week 1 hanggang 51.27 cm kada manokPenn State Extension, converted dito mula pulgada.
Open water trough, week 5 hanggang 81.9 cm kada manokPenn State Extension, converted dito mula pulgada.
Open water trough, week 8 pataas2.54 hanggang 5.1 cm kada manokPenn State Extension, converted dito mula pulgada. Ang 2.54 ang pinakamababa ng hanay na ito, at hindi ito sagot sa lahat ng edad.

May sadyang choice dito. May 2.5 cm kada manok din ang Aviagen para sa chain feeder, kalahati ng Penn State figure, at Penn State ang ginagamit dito. Continuous ang takbo ng mechanical chain kaya nag-shift ang mga manok sa pagkain. Sabay-sabay dumarating sa trough ang backyard flock, at iyon ang case na inilalarawan ng Penn State figure.

Ilang balde ng tubig kapag Abril?

Isang linya sa Aviagen handbook ang nagpapaliwanag kung bakit laging kulang ang drinker tuwing tag-init: “Each 1°C rise above 21°C increases water requirements by about 6.5%”.

Ilapat mo iyon sa 34.6°C na April mean daily maximum ng Science Garden at 88.4 percent na dagdag ang lalabas. Dito sa page na ito ang multiplikasyon, at straight-line na paggamit ito ng panuntunan nila sa isang figure ng PAGASA. May sarili silang bersiyon ng parehong bagay para sa lugar na tulad natin: “In tropical areas, prolonged high environmental temperatures will double daily water consumption”. Dalawang linya sa iisang handbook, at halos magkatugma ang dinadatnan. Sa Abril, ang plano sa tubig ang doblehin mo at hindi ang paalala sa sarili.

May pangalawang problema, at hindi ito tungkol sa dami. Ayon sa Mississippi State, “Chickens will reduce water consumption if the water temperature is warmer than 100 degrees F”, mga 37.8°C. Lumalagpas doon ang itim na plastik na drinker na nakabilad sa hapon ng Abril. Puno ang drinker at hindi umiinom ang manok, at walang makikitang problema ang titingin lang sa laman.

Kaya lilim at layo ang dalawang aayusin mo. Walang manok na dapat lumayo nang higit sa 2 m mula sa tubig, ayon sa Aviagen. Sa labas naman, may sukat ang silungan sa § 6.4.2d ng PNS/BAFS 262:2018: nasa loob ng 20 hanggang 25 m dapat ang shade mula sa manok. Kung wala kang puno, silungan na rin ang tarpaulin sa apat na poste.

Kailangan ng plano bago pa magsimula ang halos lahat ng nasa page na ito. Hindi ito. Dagdag na drinker, ilipat sa lilim, salinan ng malamig na tubig sa tanghali. Isang Sabado lang iyon, at walang presyo series na kailangan para gawin.

Isasara ko ba ang labasan dahil sa bird flu?

May isang bagay sa desisyong sarado laban sa may labasan na hindi sukat: ang kontak sa ibong ligaw.

Noong 7 Agosto 2026, 10 rehiyon ang nasa listahan ng affected areas ng BAI (mga apektadong lugar), at 6 barangay ang may on-going na kaso sa parehong petsa (mga aktibong kaso). Magkaibang bagay po ang dalawa: bakas ng buong pangyayari ang una, at kung ano ang buhay pa sa mismong petsa ang pangalawa. Gumagalaw ang dalawa habang tumatakbo ang taon, kaya ang petsa ang tingnan mo at hindi ang bilang na naaalala mo.

Sa disenyo, may gitna sa pagitan ng saradong kulungan at bukas na range, at nasa loob mismo ng standard ito. Sa § 6.3.2d ng PNS/BAFS 262:2018, may veranda na hindi bababa sa 20 percent ng floor area ng bahay, at kailangang “entirely waterproof and insulated” ang bubong nito. Sa 20 native na manok, 3.3 m² ang bahay at 0.67 m² ang veranda, at dito ginawa ang porsiyentong iyon. Proporsiyon ito kaya lumalaki kasabay ng bahay.

Hindi ko po sasabihing panangga sa sakit ang veranda. Hindi ito nakasulat sa standard bilang biosecurity at wala akong sinisiping DA order dito. Disenyo lang ito: may lalabasan na may bubong, may sahig, at may lambat sa gilid kung lalagyan mo. Sa BAI at sa DA ang tuntunin sa quarantine, sa paggalaw ng manok at sa bakuna.

Ang tanong na walang sagot pa rin

Lahat ng nasa itaas ay may source. May isang bagay na wala pa rin, at ito mismo ang setup ng karamihan sa mga bumabasa nito.

Walang naglalathala ng density para sa broiler at para sa native na pinalalaki para sa karne sa saradong kulungan sa bakuran. Free range ang scope ng PNS/BAFS 262:2018, at hindi free range ang karamihan ng backyard flock sa Pilipinas sa ilalim ng standard na iyon. Confined sila, madalas ay buo.

Para sa layer, sarado na ang butas na ito mula 15 Agosto 2026. Sagot ng PNS/BAFS 312:2021 § 6.2 ang cage-free na saradong housing sa 0.14 m² at 0.1 m² kada manok, at nasa seksiyon ng pugad sa itaas ang basa noon. Sa manok na pinalalaki para sa karne nananatili ang gap.

Kaya ganito ang ginagawa ng site na ito para sa karne: ginagamit ang indoor figure ng free-range standard para sa closed coop, pinapangalanan ang standard, at sinasabi nang malinaw na substitution ito. Hindi ito ang tamang numero. Ito ang tanging numero. Nakatala ito bilang gap G-18 sa listahan ng kulang, na pinaliit noong 15 Agosto 2026 nang pumasok ang layer standard at bukas pa rin para sa broiler at native.

Ganito ang magsasara nito: kung mag-publish ang BAFS ng standard para sa confined backyard meat housing, o kung may mag-measure sa PCAARRD, UPLB o CLSU ng density laban sa mortality sa totoong village housing. Wala akong alam na in progress sa dalawa.

Hanggang doon, mas mabuting magpaluwag kaysa mag-overstock, lalo na sa hot months. Kung nagpaplano ka pa ng batch bago ang kulungan, nasa puhunan sa 50 broiler ang gastos kada linya, at nasa paano mag-alaga ng broiler ang buong daloy mula day-old hanggang benta.

Mga tanong na totoong tinatanong

Gaano kalaki ang kulungan para sa 20 manok?

Para sa native na pinalalaki para sa karne, 6 na manok kada metro kuwadrado sa loob, kaya mga 3.3 m². Para sa broiler, 10 kada metro kuwadrado o 17 kg kada metro kuwadrado, alin man ang mauna, at sa 20 broiler na tig-1.7 kg, 34 kg iyon o mga 2 m². PNS/BAFS 262:2018 ang pinagkunan ng dalawa at free range ang saklaw nito. Mas masikip ang sagot para sa layer: 0.14 m² kada manok sa single-tier na cage-free housing sa ilalim ng PNS/BAFS 312:2021 § 6.2, kaya 2.8 m² sa 20 inahin.

Gaano kalaki dapat ang pugad ng manok? Buksan ang sagot

May inilalathalang sukat ang § 6.5.2 ng PNS/BAFS 312:2021, ang Code of Practice for Cage-free Egg Production ng Bureau of Agriculture and Fisheries Standards: minimum na 35 cm ang haba, 35 cm ang lapad at 35 cm ang taas kada inahin para sa individual na kahon, o 1 m² ng nesting substrate kada 120 inahin kapag group nesting. Dapat itong enclosed at walang draught, at hindi bababa sa 1 cm ang overlap ng curtain sa bukana. Sa bilang naman ng pugad, 5 manok kada nest hole ang PNS/BAFS 262:2018.

Kailangan ba ng heat lamp sa brooder sa Pilipinas? Buksan ang sagot

Sa unang linggo, malamang oo. Pagkatapos, kabaligtaran na ang tanong. Ayon sa PAGASA, 26.6 degrees C ang mean annual temperature dito at 28.3 ang pinakamainit na buwan, na katumbas o mas mataas pa sa week 3 target ng dalawang schedule sa page na ito.

Ilang watts ang heat lamp kada sisiw? Buksan ang sagot

Halos walang naglalathala nito. Isa ang may pinanggalingan, ang 60-watt incandescent bulb ng Mississippi State Extension para sa cardboard box brooder na kasiya ang 25 sisiw. Sukat iyon ng isang kahon, at walang veterinary manual, breed company o standard na naglalathala ng watts per chick na puwede mong i-multiply, dahil nagbabago ito ayon sa kahon at sa init sa paligid. Ang ugali ng mga sisiw ang gamitin mo, at iyon din ang binabalikan ng mga source mismo.

Puwede ko bang tawaging free-range ang kulungan ko? Buksan ang sagot

Kung may 1 metro kuwadrado kang outdoor range kada manok at hindi mas maaga sa day 90 ang harvest para sa native, o day 52 para sa free-range broiler. Iyon ang PNS/BAFS 262:2018. Kailangan ng 20 m² na labasan ng 20 native na manok, bukod pa sa kulungan.