Paano Mag-alaga ng Broiler: Day-Old Hanggang Benta

Ilang araw bago mabenta ang broiler, at magkano ang mauubos bago mo makita ang unang kita? Mga 30 hanggang 34 araw ang hinahabol para sa big bird sa open-sided housing, ayon sa Datuin et al. (2022), at 16 lang sa 55 na commercial broiler farm na sinurvey nila ang nasa ganoong klaseng bahay. Apat na araw ang lapad ng window na iyon, kaya dapat may kausap ka nang bibili bago pa maabot ng manok ang timbang. Sa loob ng isang buwang iyon, ang feeds ang uubos ng halos lahat ng puhunan mo, at nasa paligid ng ₱150.31 per kilo liveweight ang selling price mo sa dulo, ang household farmgate price na published ng PSA noong Hunyo 2026.

Iyan ang buong kuwento sa tatlong pangungusap. Ang mahirap ay ang nasa pagitan.

Isusulat ko rito ang daloy mula sa pagdating ng day-old chicks hanggang sa harvest day, at sasabihin ko rin kung aling part ng gastos ang may totoong source at kung alin ang walang published na figure kahit saan. Marami sa presyong nakikita mo sa ibang guide ay walang citation. Hindi dahil sikreto, kundi dahil talagang walang nagpo-post.

Magkano ang puhunan, at aling numero ang totoong alam natin?

Simulan natin sa pinakamalinaw. May published price ang sisiw o DOC: ₱33.50 per head noong linggo ng 13 Hulyo 2026, mula sa price monitoring ng BAI.

Pero basahin mo nang mabuti ang label. Farmgate iyon, ibig sabihin presyo sa level ng hatchery at integrator. Hindi iyon ang babayaran mo kapag 50 o 100 head lang ang kukunin mo sa dealer sa bayan. Mas mataas iyon, at walang agency na may published na figure kung magkano. Kaya kapag may nagsabi sa iyo na “₱33 lang ang sisiw”, tama siya sa figure at mali sa market level.

Ang feeds naman ang pinakamalaking cost sa buong batch, at doon mismo natatapos ang published data. Walang source sa Pilipinas na may published na price per sack ng finished feeds. Sinuri lahat ng obvious na source: BAI, USDA GAIN, PIDS, mga posting ng LGU procurement, pati ang official website ng Vitarich, Pilmico at B-MEG. Umaabot lang ang BAI sa price ng feed ingredients gaya ng yellow corn at soybean meal, sa PHP per kilo, hindi per sack at hindi per brand.

Kaya ganito ang gagawin natin dito, at ganito rin ang ginagawa ng mga calculator ng site: ikaw ang maglalagay ng price per sack. Tumawag ka sa dealer mo ngayong linggo, kunin mo ang current price ng starter at ng grower, at iyon ang totoong input para sa iyo. Ang number na ginagamit ng kapitbahay mo sa kabilang bayan ay hindi mo number.

Ganoon din ang ibang cost line. Walang published price per bottle ang vaccine at vitamins sa kahit anong agency, kaya ang agrivet o ang City Agriculture Office ninyo po ang tanungin. Sa kulungan, sa bulb, sa bedding at sa kuryente, nakadepende ang lahat sa kung ano ang meron ka na sa bakuran, at doon talaga walang national figure na puwedeng sipiin ninuman. Kung ang lumang kubo at ang kawayan sa gilid ng bahay ang ginamit mo, halos zero ang cost line na iyan para sa iyo, at hindi iyon mali.

Nakahiwalay sa ibaba ang may source at ang hula, linya kada linya.

Tatlo sa limang line item na iyan, walang source. Diretsahan ko itong sinasabi dahil pupunuan iyan ng ibang guide ng figure na mukhang confident at walang source. Mas mabuti nang alam mong hindi alam.

Bakit mali ang farmgate na sinisipi ng karamihan?

Heto ang part na sa palagay ko ang pinakahindi napapansin ng nagsisimula.

Dalawang magkaibang farmgate series ang published ng PSA para sa broiler, at malayo ang gap. Nasa ₱150.31 per kilo ang household series noong Hunyo 2026, at ₱118.69 per kilo lang ang commercial establishment sa parehong buwan. ₱31.62 per kilo ang gap, o mga 27 percent sa ibabaw ng mas mababang figure.

Hindi quality ng manok ang pinagkaiba. Market level ang pinagkaiba. Ang household series ang price na natatanggap ng backyard at maliliit na raiser. Ang commercial establishment series naman ang natatanggap ng malalaking farm na mas mataas ang volume at mas mababa per kilo.

Kapag may nakita kang guide na sumipi ng “farmgate ng broiler” na hindi sinasabi kung aling series, walang silbi ang figure. At kapag ang ₱118.69 ang sinipi, sobra ang lugi na ipinapakita nito para sa iyo. Sa 50 manok na tig-1.7 kg, mga ₱2,688 ang difference sa iisang batch. Sapat iyon para magmukhang lugi ang batch na hindi naman.

Kaya heto ang position ko: kung backyard ka, ang household series ang planuhin mo, at ang commercial establishment series ang gamitin mo bilang worst case lang. Huwag mong i-average ang dalawa. Ang average ng dalawang magkaibang market level ay figure na walang kinakatawan.

Isa pang dapat sabihin: walang guarantee na iyan ang makukuha mo. National average ang PSA figure. Kung viajero ang bibili sa iyo sa gate, siya ang may hawak ng presyo sa araw na iyon, at pambenchmark mo na lang ang national average para masukat kung reasonable ang offer niya.

Ano ang dapat handa na bago dumating ang sisiw?

Dumarating ang day-old chicks sa schedule na pinili ng hatchery, hindi sa oras na handa ka. Kaya dapat tapos na ang buong checklist bago ang araw ng delivery, at hindi habang nasa daan na ang delivery van.

Painitin mo ang brooder ng mga 24 hours bago dumating ang sisiw. Floor temperature ang sinasabi ng MSD Veterinary Manual, hindi ang air temperature sa itaas ng ulo mo. Ang floor at ang bedding ang dapat mainit pagdating nila, kasi doon nakadikit ang tiyan ng sisiw sa unang mga araw. May mainit na hangin at malamig na sahig ang brooder na binuksan mo isang oras bago dumating ang delivery truck.

Tubig muna bago feeds. Pagbaba nila sa box, tubig ang unang hanapin, at maraming sisiw ang hindi nakakakita ng drinker kung hindi mo ituturo. Galing sa Ross Broiler Management Handbook ng Aviagen at sa Penn State Extension ang mga ratio sa ibaba. Imported po iyan lahat, pero mas madaling ilipat sa ibang bansa ang equipment ratio kaysa sa stocking density figure, kasi pareho naman ang daloy ng tubig sa nipple kahit saan.

Hindi dekorasyon ang brooder guard. Nirerekomenda ito ng Mississippi State University Extension sa paligid ng heat source, para hindi makalayo ang sisiw sa init sa unang mga araw at hindi mapunta sa malamig na sulok kung saan sila nagsisiksikan at nagkakadaganan.

Hindi equipment ang huli. Desisyunan mo kung ilang head ang bibilhin mo bago ka tumawag sa hatchery, hindi habang kausap mo sila. Madaling madala sa “dagdagan mo na, mura naman”, pero hindi lang basta dagdag na bilang ang 20 sisiw na iyon. Sobrang feeds iyon, mas siksik na stocking density, at mas mataas na mortality sa buong batch.

Ano ang gagawin sa unang linggo?

Ang brooding period ang tanging stage ng batch na kayang sirain ng isang gabi ng kapabayaan.

Hindi pa kayang i-regulate ng sisiw ang sariling body temperature sa unang mga araw, kaya ang brooder ang gumagawa niyon para sa kanya. Ayon sa MSD Veterinary Manual, ang floor temperature ng brooder ay dapat 29.4 hanggang 32.2°C sa week 1, at bumababa ng mga 2.8°C per week hanggang umabot sa 21.1°C.

May isang bagay sa drowing sa ibaba na madalas mali sa totoong brooder, at iyon ang thermometer. Kapantay ng katawan ng sisiw dapat ang bulb nito, hindi nakasabit malapit sa lamp. Malaki ang ipinagkaiba: kapag nasa taas ito, ang init sa ilalim mismo ng bombilya ang nasusukat mo, at hindi iyon ang nararamdaman ng manok sa sahig. Nasa drowing din ang wire guard na pumipigil sa sisiw na malayo sa init, ang pantay na kalat nila sa litter na siyang tanda na tama ang temperatura, at kung saan dapat nakapuwesto ang feeds at tubig.

Dito papasok ang reality sa Pilipinas. 26.6°C ang mean annual temperature sa bansa ayon sa PAGASA. Ibig sabihin, mula mga week 3, hindi na kung paano magdagdag ng heat ang tanong mo kundi kung kailan mo papatayin ang heater. Ang schedule sa mga imported na guide ay isinulat para sa winter sa ibang bansa. Sa tag-init sa Nueva Ecija, problema na ang heater sa week 3, hindi solution.

Huwag ka ring umasa sa thermometer lang. Ang sisiw mismo ang pinakamabuting indicator, at libre siya. Kung nagsisiksikan sila sa ilalim mismo ng heat source, malamig. Kung nasa gilid sila ng brooder guard at humihingal, mainit. Kung pantay ang distribution nila sa buong brooder at may kumakain, tama ang setting mo.

May calculator dito para sa init ng brooder kada linggo na magkatabing ipinapakita ang Merck schedule at ang Mississippi State Extension schedule, at hindi pinagsasama, kasi magkaiba nga ang dalawang source.

Ilang manok ang kasya sa kulungan mo?

Ang tanging Philippine national standard na may sinasabing stocking density ay ang PNS/BAFS 262:2018 para sa free range chicken. Ang nakasulat doon: 10 birds per square meter, o 17 kg per square meter, sa fixed building.

Ang weight ang sundin mo, hindi ang head count. Maluwag na maluwag ang 10 chicks per square meter sa week 1 at masikip na sa day 30, kasi lumaki ang manok at hindi lumaki ang kulungan.

Tingnan mo ang dalawang sukat sa plano sa ibaba, kasi iisang kulungan iyon at dalawang sagot. Sa 20 broiler na tig-1.7 kg, 2.0 m² lang ang kailangan, at ang head count ang humihigpit doon. Sa 3.0 kg naman, ang bigat na ang unang umaabot sa hangganan, 5.7 manok kada m², kaya 3.5 m² na ang kailangan ng parehong 20 manok. Ang araw ng benta ang pumipili kung alin sa dalawa ang totoo para sa iyo, at hindi ang araw ng dating ng sisiw. Hatian po ang 3.5 na iyon, 17 kg/m² sa 3.0 kg na manok, at hindi numerong nakalimbag sa standard.

Sinusuportahan ito ng imported na guide sa paraang nakakagulat. Sa Ross Broiler Management Handbook ng Aviagen, 20 hanggang 25 kg per square meter lang ang dapat sa open-sided house na mahina ang environmental control, at sa pinakamainit na panahon ng taon, 16 hanggang 18 kg per square meter. Ang 17 kg ng PNS ay nasa loob mismo ng hot season band na iyon. Ibig sabihin, hot season figure ang sinusunod ng Philippine standard buong taon, na tama naman para sa climate natin.

May isa pang line sa parehong handbook na dapat basahin ng bawat backyard raiser: sa open-sided house na walang environmental control, hindi recommended na palakihin ang manok lampas sa 3 kg liveweight. Kung wala kang fan at wala kang cooling, may ceiling ang target weight na kaya mong abutin nang ligtas.

Ang calculator ng laki ng kulungan dito ay gumagamit ng PNS figure at sinasabi rin kung saan hindi talaga akma, kasi free-range standard nga iyon at karaniwang closed na kulungan ang meron sa bakuran.

Anong feeds, at kailan lilipat?

Tatlong tier ang karaniwang feeding program: starter, grower, finisher. Iba-iba ang label at ang switching day depende sa brand, at seryoso ako rito: basahin mo ang nakasulat sa sako, huwag ang nasa blog. Kanya-kanyang feeding program ang B-MEG, Thunderbird, Vitarich at Santeh, at hindi sila magkatugma sa araw.

Isang span ng feeds ang drowing sa ibaba, hinati sa tatlo, at putol-putol ang dalawang hangganan dahil walang issuance dito sa atin na nagtatakda ng switching day. Nasa ilalim ang mas mahalagang bahagi: ang naubos na ng 100 manok sa tatlong harvest day na puwede mong piliin. Mga 5.0 hanggang 6.1 sako sa day 28, kung kailan 1,657 gramo ang manok. Mga 7.1 hanggang 8.6 sa day 35 sa 2,360 gramo. Mga 9.3 hanggang 11.3 sa day 42 sa 3,086 gramo. Sa 50 kg na sako po iyon lahat. Ibig sabihin, halos doble ang sako kapag dinala mo ang parehong batch mula day 28 hanggang day 42, at doble rin ang puhunan sa feeds bago ka pa magbenta.

Mas mahalaga ang total feed consumption sa buong batch, at doon may malaking bitag.

1.257 ang cumulative FCR ng Ross 308 sa day 28, sa 1,657 gramo, at nasa loob iyon ng timbang na inaani dito. Sa survey nina Datuin et al. (2022), sa 48 contract grower lang hinati ang housing at hindi sa buong 55. 16 sa kanila ang open-sided, at ang 16 na iyon ang naglagay ng 1.50 hanggang 1.83 para sa big bird. Hinahabol, hindi naabot. “Broiler production performance targets of growers based on type of housing” ang pamagat ng Table 5 sa p. 66, at sa mga grower na sumagot sa Table 6, isang katlo ang hindi palaging nakakarating sa target nila. Kaya sa itaas ng banda nakaupo ang totoong bilang at hindi sa gitna. Sa 1.83, 45.6 percent na mas mataas ang feed bill mo kaysa sa hilerang iyon.

Hindi iyon dahil masama kang magpakain. Heat stress ang dahilan. Sa 32°C, bumabagsak ng 21 percent ang weight gain sa cyclical heat stress at 36 percent sa constant heat stress, ayon sa review nina Kpomasse et al. (2021). Kaya kapag pinlano mo ang feeds gamit ang European figure, kulang ang budget mo bago pa matapos ang batch.

Isang bagay na dapat mong i-record per batch: ang total sacks na naubos at ang total liveweight na naibenta. Ang dalawang number na iyon ang magbibigay sa iyo ng sarili mong feed conversion ratio at ng sarili mong feed cost per kilo of liveweight. Pagkatapos ng tatlong batch, ang FCR mo ang gagamitin mo sa budget, hindi ang breed table at hindi rin ang range na nasa study. Ang bakuran mo ang may pinakatumpak na data tungkol sa bakuran mo.

Paano hindi malugi sa mortality?

Sa parehong Philippine survey, 94 hanggang 95 percent na livability ang itinakdang target ng mga grower sa open-sided housing para sa big bird. Kung aabutin mo iyon, 5 hanggang 6 sa bawat 100 chicks ang hindi makakarating sa harvest, at iyon ang pinakamagandang kaso at hindi ang karaniwan. Ipasok mo iyon sa budget mo mula sa umpisa. Kung 50 head ang binayaran mo at 50 head ang expected mong ibenta, mali na ang budget mo bago pa dumating ang sisiw.

Ang malaking bagay na kaya mong kontrolin ay hindi gamot kundi routine. Isang batch per kulungan, walang halong age group. Malinis at fresh na tubig araw-araw. Boots na nakalaan sa kulungan, hindi ang tsinelas na galing sa palengke. Huwag pumasok ang bisitang galing sa ibang farm. Ganoon lang kasimple ang biosecurity sa level ng bakuran, at ito ang pinakamurang line item sa lahat ng gastos mo.

Sa vaccine at gamot, hindi po ako vet at hindi ako magsusulat ng dosage dito. Iba ang vaccination program per lugar depende sa kung anong sakit ang active sa inyong probinsiya sa panahong iyon. Tanungin mo ang City o Municipal Agriculture Office ninyo, ang regional office ng BAI, o ang vet ng agrivet na pinagbibilhan mo. Dapat ding masabi ng hatchery kung anong vaccine ang naibigay na sa sisiw bago mo natanggap.

Kung may manok na tumigil kumain, humiwalay, o nanlambot, ihiwalay mo agad at tumawag ka sa vet. Huwag kang magbibigay ng antibiotic base sa napanood mo. Dalawang gastos ang maling gamot: ang gamot at ang manok.

May isa pang part ng mortality na hindi sakit. Ang heat mismo ang pumapatay ng manok sa hapon, lalo na sa huling linggo kung kailan pinakamabigat na sila at pinakamahina ang paghinga nila. Mas mahalaga ang ventilation sa tanghali kaysa sa kahit anong vitamins na ibubuhos mo sa tubig. Buksan ang gilid, tanggalin ang sagabal sa air flow, at huwag mong idikit ang kulungan sa pader na buong araw na sinisikatan ng araw. Kung sa hapon mo lang binabantayan ang manok mo minsan, iyon na mismo ang tamang oras.

Mag-record ka rin ng mortality kada araw, sa papel o sa cellphone. Mukhang walang kuwenta hanggang sa ikatlong batch mo, kung saan makikita mo sa records na tuwing week 3 bumabagsak, o tuwing lumilipat ka ng feeds tier. Walang record, walang mapagbubuti. Iyon din po ang tanging paraan para malaman mo kung sulit ba talaga ang hatchery na pinagbibilhan mo.

Kanino ka magbebenta, at kailan?

Bago mo bilhin ang sisiw, dapat may sagot ka na rito. Hindi naghihintay ang broiler. Sa day 34 ay ready na siya, at kada araw na lumilipas pagkatapos niyan ay feeds cost na hindi na mababawi sa presyo.

Tatlong channel ang karaniwan sa backyard: viajero na pumupunta sa gate, direktang benta sa palengke o sa kapitbahay, at contract growing kung saan ang integrator ang may hawak ng chicks at feeds. Sa unang dalawa, ang ₱150.31 per kilo na household farmgate noong Hunyo 2026 ang panimulang benchmark mo.

Isang warning sa figure na madalas pagkamalian. Umabot sa ₱213.24 per kilo ang dressed chicken sa retail noong Hulyo 2026. Malaki iyon kumpara sa ₱150.31, at nakakatuksong isipin na kita mo ang gap kung ikaw mismo ang magkakatay. Hindi ganoon. Magkaibang market level ang dalawa, at higit pa, magkaibang basis: dressed ang isa at liveweight ang isa. Walang Philippine dressing percentage na may source sa archive na ito, kaya hindi ko ipapalit ang isa sa isa, at huwag mo ring gawin. Sinumang gumawa niyan nang walang sourced na conversion factor ay nag-imbento ng numero.

May space naman talaga para sa maliliit. Sa 228,489,122 manok sa buong bansa noong 01 Hulyo 2026 ayon sa chicken inventory ng PSA, 89,298,658 ang nasa smallhold na may 500 manok pababa, o mga 39 percent ng total. Hindi ka nag-iisa sa bakuran, at hindi ka rin nakikipag-compete nang direkta sa integrator sa parehong channel.

Bago ka pumayag sa offer ng viajero, alamin mo muna ang break-even mo kada kilo gamit ang totoong price per sack mo. Sabihin nating ₱140 ang lumabas na break-even mo at ₱135 ang offer sa iyo. Hindi po galing sa archive ang dalawang numerong iyon, gawa-gawa lang para sa halimbawa, kasi iba-iba ang break-even sa bawat batch. Mas mabuting malaman mo ang sagot habang nasa gate pa ang truck kaysa sa dulo ng buwan.

Ano ang unang ipapasya mo bago bumili ng sisiw?

Tatlong decision, at hindi mo pa kailangan ng sisiw para sa alinman sa mga ito.

Una, tumawag ka sa dealer at kunin mo ang current price per sack ng starter at grower ngayong linggo. Walang plano ang mabubuo nang wala iyon, at iyon ang isang figure na walang makakapagbigay sa iyo online.

Pangalawa, sukatin mo ang kulungan mo sa square meter at hatiin mo sa 17 kg. Iyon ang totoong head count na kaya mo, hindi ang head count na gusto mo. Kung 6 na square meter lang, mga 102 kg ng manok ang kasya, o mga 60 head sa 1.7 kg. Huwag mong dagdagan dahil mura ang sisiw.

Pangatlo, hanapin mo ang buyer bago ka bumili. Kausapin mo ang viajero o ang kapitbahay habang wala ka pang manok, kasi mas malakas ang position mo ngayon kaysa sa day 34 na kailangan mo nang mabenta.

Kapag may sagot ka na sa tatlong iyan, doon ka na bumili ng sisiw. Nasa /tl/presyo ang buong price archive, at kung gusto mong gawan ng sarili mong spreadsheet ang lahat, naka-CSV lahat sa /tl/datos.

Ang iba pang basahin sa cluster na ito

Kumukuha ang bawat isa rito ng isang bahagi ng batch sa itaas at pinapalalim iyon.

Magkano ang puhunan sa 50 broiler Basahin ang buong gabay

Ang buong cost sheet, pati ang mga linyang walang published figure kahit saan.

Magkano ang kita kada batch Basahin ang buong gabay

Bakit walang tapat na sagot sa tanong na iyan, at ano ang tamang itanong.

Ilang araw bago ibenta Basahin ang buong gabay

Ang harvest window, at bakit mali ang tanong na ilang araw.

Magkano ang manok ngayon Basahin ang buong gabay

Farmgate laban sa presyo sa palengke, at bakit hindi tubo ang gap.

Break-even kada batch Basahin ang buong gabay

Anong price per kilo ang kailangan mong abutin bago ka kumita.

Saan magandang ibenta ang manok Basahin ang buong gabay

Ang bumibili sa iyo ang nagtatakda kung alin sa dalawang PSA series ang tumutukoy sa iyo, at hindi iyon nababago ng tawad.

Mga tanong na totoong tinatanong

Ilang araw bago mabenta ang broiler?

Sa 55 respondent na sinurvey ng Datuin et al. (2022, PJVAS), 48 ang contract grower, at sa mga grower lang hinati ang housing. 16 sa kanila ang open-sided, at doon galing ang 30 hanggang 34 araw para sa big bird at ang 28 hanggang 38 araw para sa lechon manok na size. Itinakdang target po iyon ng mga grower na iyon at hindi resulta. Contract growers pa sila at hindi backyard, at walang nailathalang harvest window para sa backyard sa Pilipinas, kaya panimula lang ang range na iyon at ang sarili mong record ang sagot.

Magkano ang sisiw ng broiler? Buksan ang sagot

Huling naitala sa archive ang ₱33.50 per head noong linggo ng 13 Hulyo 2026, mula sa price monitoring ng BAI. Wholesale level po iyon. Mas mataas ang babayaran mo sa dealer kung 50 o 100 head lang ang kukunin mo, at walang agency sa Pilipinas na naglalathala ng presyong iyon.

Magkano ang sako ng feeds? Buksan ang sagot

Walang naglalathala nito. Sinuri ang BAI, USDA GAIN, PIDS, at ang mga website mismo ng Vitarich, Pilmico at B-MEG, at wala ni isa ang nagpo-post ng price per sack kada brand kada tier. Tanungin mo ang dealer mo ngayong linggo at iyon ang ilagay mo sa calculator.

Kaya bang mag-alaga ng broiler sa bakuran na walang electric fan o cooling? Buksan ang sagot

Kaya, at iyon ang ginagawa ng karamihan. Pero sabihin natin ang totoo: sa open-sided housing na walang environmental control, hindi recommended ng Aviagen na palakihin ang manok lampas 3 kg liveweight, at 1.50 hanggang 1.83 ang FCR na itinakdang target ng mga Philippine grower sa ganoong bahay, laban sa 1.257 ng Ross sa day 28. Target po iyon at hindi sukat. Sa mga grower na sinagot ang survey na iyon, isang katlo ang aminadong minsan lang o hindi talaga umaabot sa itinakda nila, kaya sa 1.83 ka magplano.