Homemade Feeds sa Manok: Puwede Ba Talaga?

Kayang sagutin ang panig ng piso, at mabilis. Mais at soybean meal ang haligi ng halos bawat broiler ration, at sa 2:1 na timbang, ₱26.29 kada kilo ang dalawang iyon sa wholesale price ng BAI noong linggo ng 13 Hulyo 2026, o ₱1,314.67 kada 50 kg. ₱36.00 kada kilo naman ang illustrative na ₱1,800 na sako ng finished feeds.

Bawat presyo ng sangkap: BAI feed ingredient series, linggo ng 13 Hulyo 2026, wholesale, PHP kada kilo. Illustration lang po ang ₱1,800 at nakatala bilang gap G-15 sa listahan ng kulang.

Mukhang mga isang katlo ang tipid. Doon din natatapos ang bahaging kayang sagutin ng presyo, dahil ang tanong na “puwede ba talaga” ay hindi tanong tungkol sa piso. Tanong iyon tungkol sa laman, at hindi ito haka-haka: sa survey nina Dusaran at Pabulayan sa Western Visayas, 31.0 percent ng mga nag-aalaga ng native na manok ang nagpapakain ng home mixed ration sa mga inahin nila, at 16.5 percent lang ang nasa commercial formulation.

Tatlong published na Philippine ration, at halos walang pinagsasaluhan

Tatlong dokumento lang ang nakita kong naglalathala ng aktuwal na laman ng isang ration para sa manok dito.

Kalahati ng timbang ng halimbawa ng DA-ATI CAR ay darak, at 25 percent lang ang mais. Sa Table 14 p. 18 ng USDA FAS GAIN RP2026-0011, na may petsang 16 Abril 2026, 50 to 60 percent ang mais ng broiler ration at 25 to 30 percent ang soybean meal. Sa layer, 40 to 50 percent ang mais at 20 to 25 percent ang soybean meal. Isang bansa, dalawang ration na halos baligtad ang hugis: backyard ang una, estimate ng FAS Manila para sa commercial feed mill ang pangalawa.

Isang bagay pa tungkol sa dokumento ng DA-ATI. Hindi tugma ang sariling percent column nito sa sariling kilo column nito: 25.34 ang naka-print sa linya ng 50 kg na mais gayong 25.0 ang 50 hinati sa 200, at walang naka-print sa linya ng darak at ng fish meal. Kilo po ang binasa ko at ako ang kumuwenta ng share.

Ang CMU Journal of Science Vol. 23 No. 2 naman, ang tanging peer reviewed na kumpletong home mix na nakita ko mula sa Pilipinas, ay may 13 sangkap kada 100 kg, at pito sa 13 na iyon ang hindi halos binabanggit ng mga tipid post.

May bahagi ng timbang na walang presyo kahit saan

93.65 percent lang ng timbang ng CMU chick booster ang may weekly na presyo sa BAI. Sa natitira, 5.35 percent ang walang presyo kahit kanino, walang BAI series at wala sa archive. Vermi meal, asin at lima pang sangkap, at hindi po basta pandagdag ang mga ito. Ang DL-Methionine at lysine ang nag-aayos ng amino acid profile, ang limestone at dicaphos ang nagdadala ng calcium at phosphorus, at ang vitamin premix ang nagdadala ng lahat ng natitira.

Ibang butas naman ang huling 1.00 percent, ang oil. Hindi kulang ang presyo rito kundi sobra: ₱106.00 kada kilo ang coco oil, ₱82.80 ang crude palm oil at ₱87.30 ang palm olein sa parehong linggo. Hindi sinasabi ng CMU kung alin doon.

Tatlo pa ang nasa labas ng ₱20.60 hanggang ₱26.29 na iyon. Una, wholesale po ang BAI, sa level ng miller at trader, at walang naglalathala ng spread mula doon hanggang sa counter mo. Nasa presyo ng darak at copra meal ang buong paliwanag niyan. Kaya sahig ang tatlong numero sa itaas, hindi presyo.

Pangalawa, may oras ang paghahalo at binibilang iyon ng DA-ATI mismo. ₱500 ang linya ng paggawa sa halimbawa nito para sa 2 man days sa isang 200 kg na batch, o ₱2.50 kada kilo, at 16.2 percent iyon ng sariling ₱3,095.80 na total cost ng dokumento. Luma at walang petsa ang peso column doon kaya share lang ang gamit ko rito. Wala akong nakitang tipid post na bumibilang ng paggawa.

Pangatlo, hindi lahat ng series ay buhay. Ang local fishmeal, ang tanging animal protein na may weekly na presyo, ay huling naitala sa ₱93.00 kada kilo noong linggo ng 18 Mayo 2026 at wala nang figure mula noon. Ang soybean meal mula Argentina, huling naitala sa ₱27.10 noong linggo ng 20 Oktubre 2025, at tumigil na rin doon ang series.

Ang sako ng sangkap ay may sariling label sa ilalim ng batas

Nasa feeds ng manok ang listahan sa section 5(2) ng Republic Act No. 1556, ang nakalimbag sa sako ng commercial feeds. May pangalawa sa parehong batas, at para ito sa naghahalo.

Hinihingi ng section 5(3) ng RA 1556 na malinaw at kitang-kita ang anim na bagay sa label ng lokal na butil at by-product na ibinebenta para sa feed: ang net weight, ang pangalan ng feed, ang condition nito kung buo o basag o giniling, ang class nito, ang pangalan at address ng tindahan, at ang registration number ng may-ari ng tindahan. Pinangalanan mismo ng batas noong 1956 ang rice bran, ang ipil-ipil, ang copra at ang shell powder sa sariling halimbawa nito: ang eksaktong mga sangkap ng bakuran, nakasulat 70 taon na ang nakalipas.

Kayang gawin ito ngayong hapon. Ang sakong walang label at walang registration number ay nasa labas ng Act, at iyon ang tanging check na kaya mong tapusin nang buo.

Sa section 3(d), hindi saklaw ng salitang Feeds ang whole seeds or grains, unmixed, kaya iba ang legal na kategorya ng sakong mais na binili mo sa kategorya ng halong lumabas dito. Sa section 3(o), ang paghahalo ng dalawang mixed feeds na magkaibang formula o brand na may intent to sell ay adulterated feed, at ang qualifier na iyon ang bumubuhat ng linya. Nakakabit sa manufacture, importation, sale at distribution ang bawat obligasyon sa Act, at binasa ko ang buong dokumento: walang seksiyon na tumutukoy sa taong naghahalo ng pakain para sa sariling manok. Hindi ko sasabihing legal at hindi ko rin sasabihing bawal. Iyan ang nakasulat.

Dalawang klase ang darak at isa lang ang nasa archive

Nasa salitang class ang laman nito, dahil hindi iisa ang darak.

Dalawang produkto ang kinikilala ng PNS/BAFS 163:2015. Sa section 5.4.13, crude protein min 11.0% at crude fiber max 7.0% ang Rice Bran D1 o Cono. Sa 5.4.14, crude protein min 9.0% at crude fiber max 12.0% naman ang Rice Bran D2 o Kiskis. Rice bran D1 lang ang may weekly na presyo sa BAI feed ingredient series, at ang ibinebentang darak nang kilo-kilo sa palengke ay puwedeng alin man sa dalawa. Wala ring D3 at walang tiki-tiki doon, kahit ginagamit ng kalakalan ang mga grade na iyon.

Kapag kalahati ng timbang ang darak, gaya sa halimbawa ng DA-ATI, isang buong puntos ng protina ang layo ng D1 sa D2.

Sa copra meal, hindi ako magbibigay ng ceiling. Ganito lang ang sabi ng section 5.4.5 ng parehong PNS: “This is unpalatable at high inclusion rates and has imbalanced amino acid profile.” Pinangalanan ng Philippine standard ang problema nang walang numero. Sumasang-ayon dito ang parehong USDA FAS GAIN report sa p. 21 nito. Hindi raw kayang palitan ng copra meal ang soybean meal. Mas mataas ang crude fiber nito, mas mababa ang energy at protein digestibility sa manok, kaya nagdadagdag ng enzyme ang mga feed miller. Sabi rin doon, mga doble ang crude protein ng soybean meal kaysa sa copra meal. Walang published na Philippine inclusion limit, at hindi ako mag-iimbento ng isa.

Kayang suriin ang bawat sangkap, hindi ang kabuuan

May crude protein minimum ang PNS/BAFS 163:2015 para sa bawat protein meal at para sa parehong klase ng darak. Soybean oil meal, min 43.0 o 46.0% depende sa grade, sa section 5.2.2.5. Copra meal, min 18.0 o 20.0%. Rice bran D1, min 11.0%. Rice bran D2, min 9.0%. Ipil-ipil leaf meal, min 20.0%. Local fish meal, apat na grado mula min 45 hanggang min 60%.

Sa mais, ang sangkap na 42 hanggang 60 percent ng bawat ration sa itaas, ito ang buong laman ng section 5.1.6: moisture max 13.0%, spoiled at damaged grains max 3.0%, broken grains max 2.0%, impurities max 2.0%, at starch min 60.0%. Walang crude protein figure. Ni isa.

Ito ang sagot sa tanong sa pamagat, at galing sa isang peer reviewed na Philippine ration.

Crude protein ang lahat ng column. Pinagkunan: Annex A Table A.1 ng PNS/BAFS 382:2024, na reproduksiyon ng DA-BAI 2008 at PHILSAN 2010; Table 2 ng Tips on Poultry Raising ng DA Regional Field Office II, na nagsasabing UPLB ang pinagkunan; at p. 23 ng parehong CMU Journal of Science.

Hindi magkasundo ang dalawang dokumento ng gobyerno. Mga kalahating puntos ang layo nila sa chick booster at sa broiler starter, at sa broiler finisher lang sila nagkikita sa 18.0%. Hindi ako pipili ng panalo doon. Dalawang Philippine na pinagkukunan, dalawang sagot sa iisang sahig, at wala akong nabasang nagsasabi nito.

Kulang ng 3.60 at ng 3.90 na puntos ang starter at ang finisher ng CMU sa Table A.1. Isang published, peer reviewed na Philippine home mix ang kulang sa pambansang protein floor sa dalawa sa tatlong yugto nito. Hindi ko po ito tinatawag na paglabag: informative annex lang ang Table A.1, organic feeds ang saklaw ng standard na kinabibilangan nito, at may footnote pa mismo doon na nagsasabing puwedeng mas mababa ang crude protein kung nakabatay sa digestible amino acids ang formulation, at nagdadagdag nga ng DL-Methionine at lysine ang CMU ration.

Tatlo pa ang dapat sumama sa Table A.1. Hindi ito kopya ng Annexes 1 hanggang 5 ng BAI AO 01 s. 2008, at hindi pa rin nakikita ang mga annex na iyon. Walang ash column ito, kaya hindi pa rin masusuri ang maximum ash na nakalimbag sa sako sa ilalim ng section 5(2). At broiler at egg-type layer lang ang laman nito, walang hilera ang native.

Hindi presyo ang pinakamalaking panganib ng homemade feeds. Protina sa grower at sa finisher, at iyon mismo ang bahaging hindi mo makikita sa timbangan.

Nasa standard ang butas, wala sa paghahalo mo

Bilhin mo ang bawat sangkap ayon sa spec. Rice bran D1 na min 11.0% crude protein, copra meal na min 18.0%, soybean meal na min 43.0%, may label na may class at may registration number ng tindahan gaya ng hinihingi ng section 5(3). Tapos subukan mong kuwentahin ang crude protein ng lumabas na ration.

Hindi mo magagawa. Ang mais na 42 hanggang 60 percent ng timbang ay may starch minimum lang at walang protein figure sa standard. Kahit perpekto ang bawat sangkap at tama ang bawat kilo sa timbangan, walang crude protein na numero ang lalabas sa dulo. May target ka naman: 19.50% crude protein NLT sa broiler starter, nakalathala, nababasa. May spec ka rin sa bawat sangkap na ibubuhos mo. Ang wala ay ang aritmetikang magdurugtong sa dalawa. Nasa dokumento ang butas, hindi sa timpla mo.

Kaya bukas pa rin ang tanong. Isang butil na 42 hanggang 60 percent ng bawat ration sa itaas, at starch ang sinusukat ng spec nito habang protina ang sinusukat ng bawat kasama nito sa sako. Pero may tanong na kasya sa palengke ngayon: D1 ba o D2 ang darak na ito. Nasa label iyan sa ilalim ng section 5(3), at isang buong puntos ng protina ang pinag-iiba ng dalawang sagot.

Nasa magkano ang feeds kada buwan ang panig ng finished feeds sa parehong tanong, kung sako ang binibili mo at hindi sangkap. Nasa datos ang download ng bawat feed ingredient series na binanggit dito.

Paano sipiin ang pahinang ito

May sanggunian po ang bawat numero dito, at nakalagay kung kailan ito binasa. Kung gagamitin ninyo ang isa, ito ang linyang nagsasabi kung saan ito galing.

Isang backyard na tagapag-alaga ng manok. "Homemade Feeds sa Manok: Puwede Ba Talaga?". Manoknomics. Nailathala Agosto 22, 2026. https://manoknomics.com/tl/artikulo/homemade-feeds-puwede-ba

I-select ang teksto para makopya.

Mga tanong na totoong tinatanong

Mas mura ba ang homemade feeds kaysa sa binibiling sako?

Sa papel, oo, pero hindi ito kumpletong sagot. ₱20.60 hanggang ₱26.29 kada kilo ang bahaging may presyo ng tatlong published na Philippine ration sa wholesale price ng BAI noong linggo ng 13 Hulyo 2026, laban sa ₱36.00 kada kilo ng illustrative na ₱1,800 na sako. Tatlong bagay ang wala sa gap na iyan. Wholesale ang BAI at hindi presyo sa agrivet, at walang naglalathala ng spread. Mga 5.35 percent ng timbang ng isang published na home mix ang walang presyo kahit saan, at iyon mismo ang premix, limestone at amino acid. At binubuklat ng DA-ATI ang sariling paggawa sa ₱2.50 kada kilo sa halimbawa nito.

Ilang porsiyentong crude protein ang dapat sa homemade feeds? Buksan ang sagot

Dalawang dokumento ng gobyerno ang may floor at hindi sila magkasundo. 21.50 percent crude protein NLT sa chick booster, 19.50 sa broiler starter at 18.00 sa broiler finisher ayon sa Annex A Table A.1 ng PNS/BAFS 382:2024, na reproduksiyon ng DA-BAI 2008 at PHILSAN 2010. 21.0, 20.0 at 18.0 percent naman sa Table 2 ng Tips on Poultry Raising ng DA Regional Field Office II, na nagsasabing UPLB ang pinagkunan. Mga kalahating puntos ang layo ng dalawa sa unang dalawang yugto. Informative annex po ang una at organic feeds ang saklaw ng standard na kinabibilangan nito.

Ano ang dapat nakasulat sa sako ng darak o copra meal na binili ko? Buksan ang sagot

Anim na bagay, at batas po ito. Hinihingi ng section 5(3) ng Republic Act No. 1556 na malinaw na nakasulat sa label ng lokal na butil at by-product na ibinebenta para sa feed ang net weight, ang pangalan ng feed, ang condition nito kung buo, basag o giniling, ang class nito, ang pangalan at address ng tindahan, at ang registration number ng may-ari ng tindahan. Iba po ito sa listahan sa section 5(2), na para sa tapos na commercial feeds. Ang class ang pinaka-praktikal doon, dahil dalawang klase ng darak ang kinikilala ng PNS/BAFS 163:2015 at magkaiba ang laman nila.

Legal ba ang paghahalo ng sariling feeds para sa sariling manok? Buksan ang sagot

Hindi ko po sasagutin iyan bilang legal na payo, pero ito ang nakasulat sa batas mismo. Nakakabit sa manufacture, importation, sale o distribution ang bawat obligasyon sa Republic Act No. 1556, kasama na ang registration sa BAI sa section 4(a). Binasa ko ang buong Act at walang seksiyon doon na tumutukoy sa isang tagapag-alaga na naghahalo ng pakain para sa sariling manok, walang nagbibigay ng exemption at walang nagbabawal. May isang linya na dapat mong makita: sa section 3(o), ang paghahalo ng dalawang mixed feeds na magkaibang formula o brand na may intent to sell ay itinuturing na adulterated feed. Ang qualifier na intent to sell ang bumubuhat ng linyang iyon.