Native o Broiler: Alin ang Mas Kumikita?

Isang tanong na may apat na sagot ito, at hindi magkakapareho ang apat. ₱223.95 per kilo liveweight ang native sa PSA household farmgate survey noong Hunyo 2026 laban sa ₱150.31 per kilo liveweight ng broiler sa parehong survey at parehong buwan. Doon nagsisimula ang lahat ng usapan. Doon din natatapos ang panig na panalo ng native.

Apat na unit, apat na sagot

Pumili ka muna ng unit bago ka magtanong kung alin ang mas kumikita, dahil ang unit mismo ang nagdedesisyon ng sagot. Apat ang praktikal na unit sa backyard: per kilo, per bird, per day at per square metre of floor per year.

Presyo: native at broiler farmgate, PSA household survey, Hunyo 2026. Timbang: 735.96 g sa day 120 mula sa PJVAS Boholano table, at 1.7 kg na big bird target mula sa survey nina Datuin et al. sa 55 farm.

Tatlo sa apat na row, broiler. Isa lang ang native, at iyon ang unang row, at iyon din ang tanging row na halos palaging ipinapakita sa iyo. Hindi sinungaling ang premium per kilo. Isang unit lang po iyon sa apat.

Kada kilo lang nanalo ang native

Totoo ang premium at malaki ito. ₱73.64 per kilo ang agwat noong Hunyo 2026, at iisang PSA household survey ang sumusukat sa magkabilang hayop, kaya walang mismatch sa method doon.

Ang problema, kilo ang binabayaran at kakaunti ang kilo. Isang Philippine growth curve lang ang nailathala para dito, at 735.96 g ang mean liveweight ng Boholano sa day 120 doon, mula sa 809 na record sa Ubay Stock Farm sa Bohol (PJVAS Table 1). Ipasok mo iyan sa ₱223.95 per kilo liveweight at ₱164.82 ang isang manok pagkatapos ng apat na buwan, bago pa ang kahit anong deduction.

Sa kabilang panig, 30 hanggang 34 araw ang target harvest window ng open-sided na farm sa survey nina Datuin et al. para sa 1.7 kg na big bird, at ₱255.53 iyon sa broiler farmgate ng Hunyo 2026. Nasa ilang araw bago ibenta ang broiler ang buong paliwanag kung bakit target po iyon at hindi sukat.

Kaya ganito ang unang baligtad. Mas mahal ang native per kilo at mas mura ang native per bird, at manok ang aabutin ng buyer mo sa gate, hindi kilo. Ang premium na ₱73.64, nakakabit iyon sa isang unit na kaunti ang naibibigay ng hayop.

Kada araw ng kulungan, 5.32 na beses ang agwat

Isang numero lang ang nagbubukod sa dalawang hayop na ito nang mas malinaw kaysa sa presyo, at bihira itong nabibilang. Ito ang liveweight value na naipupundar per bird per day, at ito ang tunay na rate of return ng espasyo mo.

Hatiin mo ang ₱164.82 sa 120 araw. ₱1.37 kada manok kada araw. Hatiin mo ang ₱255.53 sa 35 araw. ₱7.30. Lumalabas na 5.32 na beses ang agwat, sa parehong Hunyo 2026 farmgate at sa nailathalang timbang ng bawat hayop.

Hindi kita ang numerong iyon. Liveweight value lang, bago ang kahit anong operating cost. Pero doon nakaupo ang totoong desisyon, dahil tumatakbo ang gastos sa araw at hindi sa kilo. Ang feeds, ang vitamins at gamot, ang labour mo sa paglilinis at ang mortality risk, daily lahat iyon. Sa native, apat na buwan ang bintana kung saan puwedeng mamatay ang manok mo. Isang buwan lang iyon sa broiler. 20% per cycle ang mortality figure na iniuulat ng native chicken programme ng DOST-PCAARRD sa update nito noong 22 Hulyo 2024, at apat na beses na mas mahaba ang exposure window na kailangan mong bantayan bago mo maabot iyon.

Kada metro kuwadrado kada taon, ganito kalayo

Kapag isang bakuran lang ang meron ka, hindi manok ang scarce resource mo kundi floor space. Ganito ang kuwenta kapag ang square metre ang unit at hindi ang manok. Nakabukas ang buong method sa ibaba, dahil dalawang published na dokumento lang naman ang kailangan nito.

Dalawang density row ang binibigay ng PNS/BAFS 262:2018, ang national standard para sa free range chicken. Sa section 6.3.1, 10 birds kada m² o 17 kg kada m² sa broiler sa fixed building, kung alin ang unang tumama, at eksaktong nagtatagpo ang dalawang limitasyong iyon sa 1.7 kg. Sa native type, 6 na manok kada m² sa loob at 1 manok kada m² sa labas.

8.86 na beses ang agwat sa unang dalawang row. Sa Hunyo 2026 farmgate, ₱17,886.89 ang lumalabas sa isang metro kuwadrado ng broiler sa isang taon, laban sa ₱3,007.93 ng native. Revenue pa rin po iyan at hindi kita.

Tatlong caveat, at kailangan lahat. Free range standard ang PNS 262 at walang inilalathalang stocking density ang Pilipinas para sa closed housing, kaya hiniram ang broiler row nito para sa isang setup na hindi nito isinulat. 3.04 na cycle kada taon ang ipinasok sa native, na ibig sabihin zero ang downtime, at walang gumagawa niyan. At ang ikatlong row, iyon ang tunay na sukat kapag totoong free range ka: mahigit isang buong metro kuwadrado ng lupa ang kailangan ng isang native na manok, hindi 0.167.

Ang panig na wala pa ring sumusukat

Isang panig lang ng kuwentang ito ang napresyuhan na, at hindi ito ang panig ng native. Walang cost of production per kilo ang native na manok sa kahit anong published Philippine table.

May cost table ang backyard broiler. ₱77.90 kada kilo liveweight ang operating cost nito sa Pampanga noong 2017 laban sa ₱108 na presyo sa gate, ayon sa Table 9 ng PIDS Discussion Paper 2022-20, kaya ₱30.10 ang natira kada kilo. Nakabukas pa ang buong hanay: ₱49.40 ang feeds, ₱15.30 ang day-old chicks, ₱6.60 ang labour, ₱1.80 ang veterinary supplies. 63.4% ng operating cost ang feeds lamang.

Ngayon, ang katumbas nito sa native. Wala po. Walang ahensiya at walang papel sa Pilipinas ang naglathala ng cost of production kada kilo para sa native na manok, sa kahit anong taon at kahit anong scale.

Nagawa na ito nang isang beses at hindi nailabas ang bilang. Isang UPLB thesis noong 2006 ni Sengdala Sulinthone sa Batangas at Iloilo ang gumawa ng cost and return analysis ng free-range na native chicken, at ito lang ang natitirang nakasulat sa abstract: mas malaki raw ang margin kapag walang shelter provision. Direksiyon iyon, hindi numero.

Ang pinakamalapit na figure, galing sa isa pang thesis. ₱59.28 kada kilo ng nadagdag na timbang ang feed cost na naitala ni Carpizo (2014) sa 20 manok na Banaba strain sa loob ng 12 weeks, kasabay ng 1,305 g na cumulative feed intake at 3.17 na FCR. Huwag mong ibabawas iyan sa ₱49.40 ng PIDS. Ibang taon, ibang hayop, at ibang denominator: kilo ng nadagdag na timbang ang isa, kilo ng naibentang liveweight ang isa. Nakakalat pa sa damuhan ang mga manok ni Carpizo kaya hindi nabilang ang kinain nilang forage, at 12 weeks lang ang bintana samantalang day 120 ang benta. Nasa pillar ng native na manok ang buong paliwanag kung bakit sahig lang iyon at hindi budget, at nasa pakain sa native na manok naman kung gaano kalaki ang puwedeng hindi galing sa sako.

Isang bagay na hindi nabibilang at pabor sa native. Kada batch, bumibili ng bagong sisiw ang broiler grower, ₱33.50 per head sa weekly monitoring ng BAI noong 13 Hulyo 2026. Kayang mag-replace ng sarili ng native na flock kung may inahin at tandang kang itinira, at nasa paano pumili ng inahin at tandang kung paano pipiliin ang dalawang iyon. Walang inilalathalang presyo ang native na sisiw, gap G-16 sa talaan ng mga kulang, kaya walang market reference kung magkano ang natitipid mo doon.

Ang bumibili ng native, may hinahanap na bigat

Isang bagay ang hindi mo puwedeng gawin para habulin ang broiler, at iyon ang palakihin ang native. May target weight ang market para sa native, at nakasulat ito sa isang survey.

Sa survey ni Bautista (2025) sa 60 raiser, 4 na trader at 12 buyer sa Lungsod ng Mati sa Davao Oriental, nakasulat kung anong bigat ang hinihingi ng bawat klase ng bumibili. 700 hanggang 850 g ang gusto ng restaurant na nagluluto ng putaheng native. 850 hanggang 950 g naman ang gusto ng nagbebenta ng special lechon manok. Wala pang 700 g ang hinahanap ng barbecue stall.

Tingnan mo ulit ang 735.96 g. Nasa loob mismo iyon ng bintana ng merkado. Hindi kulang na broiler ang native na manok. Iba itong produkto na may sariling target na timbang, at ang manok na pinalaki mo nang lampas doon, mahihirapan kang ibenta sa buyer na sanay sa laki ng putahe niya.

Ganoon din ang totoo sa petsa. Sa section 6.5 ng PNS/BAFS 262:2018, hindi puwedeng katayin nang mas maaga sa day 90 ang manok na ibebenta bilang free range. Nasa pagitan ng 430.91 g sa day 75 at 584.65 g sa day 100 ang manok mo sa pinakamaagang araw na pinapayagan.

Saan ka magbebenta ang nagdedesisyon ng ₱24.99 kada kilo

Isang bagay sa buong artikulong ito ang kaya mong baguhin ngayong linggo nang walang dagdag na capital, at hindi ito ang lahi ng manok. Ang marketing channel po iyon.

Sa parehong survey sa Davao Oriental, ₱150.00 kada kilo ang natatanggap ng raiser na nagbebenta sa comprador. ₱180.00 naman kapag deretso siya sa institutional buyer o sa palengke. ₱5.01 kada kilo ang sarili niyang marketing cost doon, kasama na ang feedstuff, ang gasolina ng motor at ang depreciation ng kulungan, kaya ₱24.99 kada kilo ang natitirang dagdag. Sa 5.7 km na karaniwang layo ng palengke sa raiser na iyon, bayad iyon sa oras mo at sa biyahe.

Ganito naman ang buong hanay sa parehong papel: ₱150.00 ang raiser, ₱180.00 ang binenta ng comprador, ₱230.00 ang binenta ng institutional buyer. Nasa saan magandang ibenta ang manok ang parehong tanong sa panig ng broiler, at nasa magkano ang manok ngayon kung bakit magkaiba ang farmgate sa palengke.

May isa pang bagay sa numerong ₱150.00, at mahalaga ito. 67.0% lang iyon ng ₱223.95 na national farmgate ng PSA sa Hunyo 2026. Isang lalawigan laban sa national average, kaya hindi mali ang alinman sa dalawa. Ang ibig sabihin nito, hindi presyo ang serye kundi average, at ang presyong makukuha mo sa lalawigan mo, sa buyer na nasa harap mo, iyon lang ang totoo sa iyo.

Ano ang madalas na namamali

1. Ang mali: Ihambing ang ₱223.95 sa ₱150.31 at doon tumigil.

   Ito ang gawin: Ipasok mo muna ang timbang na aabutin ng bawat hayop, tapos hatiin mo sa araw na inabot bago iyon narating.

   Kada kilo ang premium at kaunti ang kilo ng native. Baligtad na agad ang sagot pagsapit ng per bird, at 5.32 na beses ang agwat pagsapit ng per day.

2. Ang mali: Gamitin ang broiler FCR o broiler feed budget sa native na manok.

   Ito ang gawin: Sabihin mong walang Philippine measurement ng intake ng native hanggang sa market age, at gamitin ang 1,305 g ni Carpizo bilang sahig sa isang 12-week window.

   Apat na buwan ang native at isang buwan ang broiler, kaya ibang-iba ang bahagi ng kinakain na napupunta sa maintenance sa halip na sa paglaki.

3. Ang mali: Isipin na kulang na broiler ang native, kaya palakihin pa.

   Ito ang gawin: Tingnan mo muna kung anong bigat ang hinihingi ng bumibili mo bago mo dagdagan ang buwan sa kulungan.

   700 hanggang 850 g ang hinahanap ng restaurant sa survey ni Bautista (2025), at wala pang 700 g ang hinahanap ng barbecue stall. Nasa loob na ng bintana ang 735.96 g.

4. Ang mali: Kunin ang margin ng broiler sa isang cost table at ipatong ito sa native.

   Ito ang gawin: Huwag. Walang inilathalang cost of production kada kilo para sa native sa kahit anong taon.

   ₱77.90 per kg liveweight ang backyard broiler sa PIDS Table 9 noong 2017 at may buong breakdown iyon. Ang kahit anong native margin na ipinapakita sa iyo, kalahati niyon ay hindi galing sa sukat.

5. Ang mali: Ibenta sa unang comprador na dumating dahil siya ang laging dumarating.

   Ito ang gawin: Tanungin mo muna ang palengke at ang kainan sa bayan bago mo tanggapin ang bid.

   Sa Davao Oriental, ₱24.99 kada kilo ang agwat pagkatapos ibawas ang sariling gastos sa paghahatid. Hindi iyon nakukuha sa pagpapalit ng lahi ng manok.

Kung ganito ang sitwasyon mo

Hindi iisang sagot ang tama para sa lahat, at ang constraint mo ang pumipili.

Ang hindi ko masasagot

Walang makakapagsabi kung magkano talaga ang kikitain mo sa native, at hindi ito kakulangan ng pagbabasa. Kalahati ng kuwenta ang may measurement. Published ang revenue side ng dalawang hayop at wala kahit saan ang cost side ng isa sa kanila, kaya ang bawat margin na ipinapakita sa iyo, may kalahating ginawa lang.

Ganoon din sa timbang. Isang breed line ang sinukat sa isang farm sa isang season, at 151.01 g ang standard deviation kahit doon mismo, kaya bandang gitna lang ng isang malapad na sagot ang 735.96 g.

Isang bagay lang ang kaya kong ipangako. Timbangin mo ang limang manok bago mo sila ibenta, at isulat mo ang presyong talagang inalok sa iyo katabi ng bawat bigat. Pagkatapos ng isang cycle, may sarili ka nang row sa dalawang panig ng table na ito. Wala akong ganoong row, at wala rin ang bawat pahinang sumasagot sa tanong na ito nang walang sinusukat.

Mga tanong na totoong tinatanong

Alin ang mas kumikita, native o broiler?

Nagbabago ang sagot depende sa unit, at apat ang unit na puwede mong gamitin. Kada kilo, panalo ang native: ₱223.95 laban sa ₱150.31 sa PSA household farmgate noong Hunyo 2026. Kada manok, ₱164.82 lang ang native sa day 120 laban sa ₱255.53 ng broiler sa 1.7 kg. Kada araw sa kulungan, ₱1.37 laban sa ₱7.30, o 5.32 na beses. Kada metro kuwadrado kada taon, 8.86 na beses. Isa sa apat ang panalo ng native, at ang unang isa lang ang halos palaging ipinapakita.

Bakit mataas ang presyo ng native pero maliit pa rin ang kita? Buksan ang sagot

Dahil kilo ang binabayaran at kaunti ang kilo. 735.96 g ang mean liveweight ng Boholano native chicken sa day 120 sa nag-iisang Philippine growth curve na nailathala, mula sa 809 na manok sa Ubay Stock Farm. Sa ₱223.95 kada kilo, ₱164.82 lang ang isang manok pagkatapos ng apat na buwan. Umaabot naman sa 1.7 kg ang broiler sa 30 hanggang 34 araw. Mas mataas nga ang presyo kada kilo, mas kaunti lang ang kilo at mas mahaba ang paghihintay.

Gaano karaming native na manok ang kasya sa isang metro kuwadrado? Buksan ang sagot

6 na manok sa loob at 1 manok sa labas, ayon sa PNS/BAFS 262:2018, ang national standard para sa free range chicken. Broiler naman, 10 birds kada metro kuwadrado o 17 kg kada metro kuwadrado, kung alin ang unang tumama, sa fixed building. Pansinin ang labas na row. Kapag totoong free range ang setup mo, hindi 0.167 m² ang footprint ng isang native na manok kundi mahigit 1 m², dahil kailangan din nito ng range. Free range standard po ang PNS 262 at walang inilalathalang density ang Pilipinas para sa saradong kulungan.

Magkano ang gastos sa pag-aalaga ng native na manok kada kilo? Buksan ang sagot

Walang naglalathala nito, at hindi ito maliit na butas. May cost table ang backyard broiler: ₱77.90 kada kilo liveweight sa Pampanga noong 2017, nasa Table 9 ng PIDS Discussion Paper 2022-20, at 63.4% niyan ang feeds lang. Walang katumbas nito para sa native sa kahit anong taon at kahit anong scale. Isang undergraduate thesis sa UPLB noong 2014 ang pinakamalapit, at ₱59.28 kada kilo ng nadagdag na timbang ang naitala nito sa 20 manok sa 12 weeks. Iba ang taon, iba ang denominator, at hindi ito puwedeng ibawas sa numero ng PIDS.

Mas malaki ba ang kita kapag deretso sa restaurant o palengke ako magbebenta? Buksan ang sagot

₱24.99 kada kilo ang naidagdag noong sinukat ito sa Davao Oriental. Sa survey ni Bautista noong 2025 sa 60 raiser, 4 na trader at 12 buyer sa Lungsod ng Mati, ₱150.00 kada kilo ang natatanggap ng nagbebenta sa comprador at ₱180.00 naman kapag deretso sa institutional buyer. Naibawas na doon ang ₱5.01 kada kilo na gastos sa paghahakot at pagpapakain bago ang benta. Bayad naman iyon sa oras mo at sa 5.7 km na layo ng pinakamalapit na palengke sa karaniwang raiser doon.