Pag-aalaga ng Native na Manok

735.96 g sa day 120. Iyon ang mean liveweight ng Boholano native chicken sa nag-iisang Philippine growth curve na nailathala, mula sa Ubay Stock Farm sa Bohol at inilimbag sa Philippine Journal of Veterinary and Animal Sciences. Apat na buwan, wala pang tatlong-kapat na kilo.

Malayo iyon sa 1.0 hanggang 1.2 kilo na paulit-ulit mong mababasa sa mga online guide. Hindi ko po sinasabing walang nakakapagpalaki ng mas mabigat na native. Ang sinasabi ko, wala kang mabubuksang Philippine table na nagpapatunay noon, at may mabubuksan kang table na nagsasabi ng 735.96 g.

Doon nagsisimula ang totoong sagot sa tanong na “kikita ba ako sa native”. Nasusukat ang revenue. Hindi pa nasusukat ang cost. Mataas talaga ang farmgate price per kilo, maliit lang ang kilo, at ang pinakamalaking gastos sa pag-aalaga, ang commercial feeds, walang Philippine measurement hanggang sa market age.

Gaano kabilis lumaki ang native na manok?

Anim na row lang ang buong table, kaya heto siya nang buo sa halip na ako ang pumili kung aling row ang ipapakita sa iyo.

Source: PJVAS, Boholano native chicken, Ubay Stock Farm, Bohol, binasa noong 13 Agosto 2026.

Tingnan mo muna ang huling column bago ang unang dalawa. 20.5% ng mean ang SD sa day 120. Sa isang batch na sabay na na-brood, sabay pinakain at sabay ibinenta, magkakalayo pa rin nang ganoon kalaki ang body weight ng mga manok pagdating ng market day. Walang point estimate dito na kaya mong ipangako sa isang buyer, at walang single number na kaya mong ipangako sa sarili mo.

May pattern din sa column na iyon na hindi halata sa unang tingin. Sa day 21, umaabot sa 26.0% ng mean ang SD, mas malaki kaysa sa day 120. Ibig sabihin, pinakamagulo ang uniformity ng batch sa brooder stage at unti-unti itong humihigpit habang tumatanda. Kapag nakita mong hindi pantay-pantay ang sisiw mo pagsapit ng week 3, normal na variation iyon sa published growth curve at hindi agad ebidensiya ng maling feeding.

Wala ring row pagkatapos ng day 120. Kapag may nakita kang chart na umaakyat sa 1.2 kilo pagdating ng day 150, hindi iyon measurement. Extended line lang iyon, at ibang bagay ang line kaysa sa data.

Isang farm, isang stock, at Boholano ang stock na iyon. Hindi Darag, hindi ZamPen, hindi Banaba. Kung ibang breed line o ibang strain ang alaga mo, ang table na ito ang pinakamalapit na reference na maaabot mo, at hindi pa rin ito ang sa iyo. Ganoon din ang totoo sa season: isang taon, isang location, at open range ang setup. Wala kang mababasang Philippine table na kayang sabihin sa iyo kung ano ang epekto ng tag-init o ng tag-ulan sa mismong growth curve na iyan.

Magkano ang pumapasok sa 20 sisiw?

₱223.95 per kilo liveweight ang native chicken sa farmgate noong Hunyo 2026. Wala pang value ang Hulyo sa seryeng iyon, kaya Hunyo ang pinakahuling buwang may figure. National monthly average iyan, kaya puwedeng nasa itaas o ibaba nito ang aktuwal na bid ng buyer sa lalawigan mo. Sa parehong buwan, ₱150.31 per kilo liveweight ang broiler sa parehong PSA household survey, at nasa magkano ang manok ngayon ang buong usapan tungkol sa dalawang seryeng iyon. Kung alin sa dalawang hayop ang mas kumikita ang hinahanap mo, nasa native o broiler ang kuwenta kada kilo, kada manok, kada araw at kada metro kuwadrado ng kulungan.

Ipasok mo ang 735.96 g sa ₱223.95 per kilo na iyon. ₱164.82 ang isang Boholano na manok sa day 120. Iyon ang buong liveweight value ng manok sa gate, bago ang kahit anong deduction.

Ngayon, gawin nating 20 day-old chicks. 20% per cycle ang mortality figure na ginagamit ng DOST-PCAARRD sa industry update nitong inilathala noong 22 Hulyo 2024. Bawasan mo ang 20 ng 20%, 16 manok ang natitira.

₱2,637.09 sa apat na buwan sa native farmgate ng Hunyo 2026. Revenue po iyan at hindi pa kita. Wala pang binawas doon na cost ng sisiw, feeds, gamot, kulungan o oras.

Hatiin mo ang ₱164.82 sa 120 araw at lumalabas na ₱1.37 per bird per day ang halagang naipupundar sa liveweight. Maliit na number iyan, at doon mismo naka-angkla ang buong desisyon: kung mas mataas sa ₱1.37 ang daily feed cost mo per bird, lugi ang batch bago pa ito matapos, kahit gaano kaganda ang farmgate. Ang problema, walang published na Philippine figure na maipapatong mo sa kabilang panig ng comparison na iyan.

Ang sisiw mismo, wala pang nailalathalang presyo. ₱33.50 per head ang day-old chicks sa weekly monitoring ng BAI noong 13 Hulyo 2026, pero broiler DOC po iyon at farmgate level, hindi ang sisingilin sa iyo ng dealer sa 20 native na sisiw. Kaya partial pa rin ang gap G-16 sa talaan ng mga kulang.

Sa palengke, ibang level na. ₱292.47 per kilo ang buhay na native at ₱341.74 per kilo ang dressed noong Hulyo 2026, magkatabi sa retail cuts. Wala kang matatanggap na alinman doon kung sa gate ka magbebenta.

Isang subtraction lang ang malinis sa mga presyong ito, at Hunyo 2026 ang huling buwang may value sa magkabilang panig. ₱289.37 per kilo ang buhay na native sa retail laban sa ₱223.95 per kilo sa farmgate: ₱65.42 ang agwat, buhay na manok sa magkabilang dulo. Bayad iyon sa hakot, sa stall, sa oras ng nagtitinda at sa margin ng middleman. Huwag mo namang iisipin na buo iyong mapupunta sa bulsa mo kapag nag-direct selling ka, dahil ikaw na mismo ang magha-hakot at ikaw na ang maghihintay ng buyer.

Ang hindi malinis na subtraction, ang buhay laban sa dressed. Walang institusyon sa Pilipinas ang naglathala ng dressing percentage para sa native, kaya dalawang magkaibang product na may tig-isang presyo lang iyan, at hindi ito isang manok na sinukat nang dalawang beses.

Walang Philippine number sa kinakain nito

Isang pag-aaral ang buong nailathalang Philippine record: Carpizo 2014, undergraduate thesis sa UPLB, Banaba strain, organic production system. Sa 12 weeks: 408.12 ± 25.63 g na body weight, 1,305 ± 386.08 g na cumulative feed intake, at 3.17 ± 0.75 na cumulative FCR.

Bago mo gamitin iyan, alamin mo muna kung ano ang hindi nito sinusukat.

Abstract lang ang nakabukas online. Nasa Special Collections Section ng UPLB Main Library ang full text at wala pang nakakabasa nito rito. 20 manok lang ang sample, isang farm, isang season, taong 2014. Nagsimula ang window sa week 4 at natapos sa week 12. At nakakalat sa damuhan ang mga manok, sinukat pa nga ng pag-aaral kung gaano nila naubos ang forage sa range, kaya bought feed lang ang 1,305 g at wala doon ang kinain nilang damo. Floor ang 3.17, hindi ang totoong FCR.

Kaya partial ang gap G-19 sa talaan ng mga kulang, at hindi na buo ang lumang pangungusap na walang kahit anong Philippine intake figure.

Ang missing pa rin, ang cumulative intake hanggang sa market age. Tumitigil ang trial sa day 84. Malapit sa day 120 ang benta. Ang limang linggong nasa pagitan ng dalawang iyon, doon pinakamabigat ang manok at doon din malamang pinakamalakas ang daily intake nito, at wala pa ring sumusukat noon.

Kaya ganito ang tamang paggamit ng 1,305 g: floor iyan sa isang 12-week window, sa isang grazing flock, at hindi budget na maipapasok mo sa four-month cycle. Kapag may nakita kang online calculator na may nakahandang feed cost para sa native, tanungin mo kung saan galing ang intake figure nito. Broiler figure iyon, o kaya wala talagang pinanggalingan.

Iyon ding defoliation measurement ang nagsasabi ng isang bagay na madalas hindi napapansin. May real cost po ang scavenging at hindi lang ito nabibilang bilang feeds. Insekto, damo at tira sa kusina ang totoong bahagi ng intake ng native, at iyon mismo ang parte na hindi kayang ipasok sa isang feed budget. Ang praktikal na bunga: kapag dumami ang bird count sa parehong laki ng bakuran, ang forage ang unang mauubos, at purchased supplement na ang natitirang sagot.

Ang broiler figure mismo, huwag mong hihiramin. Ibang hayop iyon sa ibang haba ng panahon. Apat na buwan bago umabot ang native sa bahagi lang ng liveweight na inaabot ng broiler sa 35 araw, kaya ibang-iba ang share ng maintenance sa lifetime intake nito. Mas matagal ang bird, mas malaki ang bahagi ng intake na napupunta sa maintenance sa halip na sa growth, at iyon ang eksaktong bahaging hindi na-transfer mula broiler papuntang native.

Wala ring inilalathalang presyo ng sako ng finished feeds sa Pilipinas, bukas pa rin ang gap G-15 sa talaan ng mga kulang, kaya quote ng dealer mo pa rin ang tanging pasukan sa panig na iyon. May weekly figure naman ang mga raw ingredient: ₱24.75 at ₱21.50 per kilo ang yellow corn at ang rice bran D1 sa BAI monitoring noong 13 Hulyo 2026, pero wholesale level po iyon at hindi ang singil sa iyo ng feed store sa bayan ninyo. May kalkulador ng gastos sa feeds dito na tumatanggap ng sarili mong presyo ng sako, pero broiler grid po iyon at hindi native, kaya ang presyo lang ang mahihiram mo doon. May presyo ng feed ingredients naman kung home-mix ang balak mo.

Itlog na hindi mo ibebenta

₱8.61 per piece ang native egg sa farmgate noong Hunyo 2026, laban sa ₱6.74 per piece ng commercial egg sa parehong buwan at parehong level. ₱1.87 ang agwat per piece.

Bago mo iyan gawing plano, tingnan mo muna kung gaano kanipis ang source series. 90 monthly value lang ang buong native egg farmgate sa archive na ito at 2019 pa ang pinakamaagang row. Walang matibay na trend na mabubuo sa ganoong sample.

Konti lang naman ang mabibilang mo. Ganito per breed line, ayon sa breed information system ng DOST-PCAARRD:

40 hanggang 43.6 g ang egg weight, 63 hanggang 83% ang fertility, 70 hanggang 77% ang hatchability, at 20 hanggang 22 weeks bago mangitlog ang inahin (DOST-PCAARRD). Apat na breed line lang ang saklaw ng breed information system na iyon, at wala doon ang Banaba at ang Paraoakan.

Walong pangalan ang umiikot at dalawa lang ang may sinukat na timbang ng adult, ang Paraoakan sa 2.3 kg at ang Caraga black sa 1.9 kg, at wala sa apat sa itaas ang alinman sa dalawa. Nasa mga lahi ng native na manok ang buong talahanayan kada lahi, kung ano ang sinukat at ano ang wala, at kung saan may nucleus flock.

Sa 62 itlog per year, ang tanong hindi kung magkano ang mabebenta mo sa mga iyon. Ang tanong, ilan doon ang magiging sisiw. Ipatong mo ang fertility sa hatchability at 44.1% hanggang 63.9% ng itlog ang aabot sa buhay na sisiw, depende kung saang dulo ng dalawang published range ka mapunta.

Doon nakaupo ang tunay na halaga ng inahin sa bakuran. Ang flock na kayang mag-replace ng sarili nito, hindi na bumibili ng sisiw kada cycle, at wala pang published na presyo ang native na sisiw kaya walang market reference kung magkano ang natitipid mo doon. Sa 20 hanggang 22 weeks na point of lay, halos kasinghaba ng isang buong grow-out cycle ang hihintayin mo bago magsimula ang unang itlog, at ganoon din katagal bago maging inahin ang pinanatili mong pullet.

Isang praktikal na bunga niyan: ang batch na binenta mong buo, iyon din ang batch na walang naiwang kapalit. Kung replacement stock talaga ang habol mo, ang pagpili kung aling manok ang hindi ibebenta, iyon ang pinakamabigat na desisyon sa dulo ng cycle. Mas mabigat pa sa presyong ibibigay sa iyo ng buyer.

Kung itlog ang habol

Pag-aalaga ng manok na pang-itlog Basahin ang buong gabay

Ibang-iba ang bilang kapag itlog ang produkto at hindi karne. Ang gastos bago ang unang itlog, ang farmgate ng itlog, at kung ano ang wala pang sumusukat sa panig na iyon.

Day 90 ang pinakamaaga, kapag free-range ang isusulat mo

Sa PNS/BAFS 262:2018, ang national standard para sa free range chicken, hindi puwedeng katayin nang mas maaga sa day 90 ang manok na ibebenta sa ilalim ng label na iyon. Nasa section 6.5 iyon ng dokumento.

Ilagay mo ang petsang iyon sa tabi ng growth curve. 430.91 g sa day 75. 584.65 g sa day 100. Walang row para sa day 90. Nasa pagitan ng dalawang figure na iyon ang manok na kakatayin mo sa pinakamaagang araw na pinapayagan ng standard, at wala pa iyong 600 g.

Hindi lang label ang free-range. Petsa rin iyon, at nakadikit sa body weight ang petsa.

Ang huling dalawang row, madalas hindi napapansin. Puwedeng tama ka sa density at kulang ka pa rin sa nest hole at sa perch space, dahil hiwalay na requirement ang dalawang iyon sa standard. Nasa laki ng kulungan at paano gumawa ng kulungan ang buong usapan tungkol sa espasyo, at may kalkulador na tumatanggap ng 6 na manok per m² kung bilang lang ang kailangan mo.

Isang caveat sa standard mismo. 8 hanggang 16 m² per 1,000 manok ang shade requirement nito, na sa 20 manok ay lalabas na 0.16 hanggang 0.32 m². Malinaw na hindi iyon ang intent. Para sa 1,000-bird unit isinulat ang PNS 262 at doon ito may saysay, kaya gamitin mo ang density rows at sa shade gamitin mo ang common sense.

At kung nakakulong ang native mo at karne ang habol, wala kang standard na masusundan. Walang inilalathalang stocking density para sa confined backyard coop sa Pilipinas, bukas ang gap G-18 sa talaan ng mga kulang, kaya free-range figure pa rin ang pinakamalapit na reference kahit alam mong hindi ito isinulat para sa setup mo.

Ang tala mo, dahil walang ibang gagawa nito

Bukas pa rin ang gap G-1 sa talaan ng mga kulang: walang inilalathalang performance data para sa backyard flock sa Pilipinas. Hindi mo ito matatakpan sa pagbabasa. Isang libreng notebook lang ang katapat.

Dalawang weighing scale lang ang kailangan nito. Isang scale para sa sako at isang scale para sa manok. Pagkatapos ng isang cycle, mas alam mo na ang sariling flock mo kaysa sa alam ng kahit sinong sumusulat tungkol sa native na manok, kasama na ako.

Ilagay mo ang petsa sa bawat row. Ang number na walang petsa, wala rin itong silbi sa susunod na batch, at ang kadalasang nangyayari, hinuhulaan na lang ito pagkalipas ng anim na buwan.

Isang bagay pa tungkol sa weighing. Huwag mong hanapin ang average sa pamamagitan ng pagtimbang sa pinakamalaking manok. Kunin mo ang unang limang manok na mahuhuli mo, kahit ano pa ang laki ng mga iyon, at itala mo silang lima bilang limang magkahiwalay na row. Ang SD sa PJVAS table, iyon mismo ang dahilan: sa batch na may 20% na spread, walang kinakatawan ang manok na pinili mo dahil maganda ang tabas nito, maliban sa sarili nito.

Ang hindi ko masasagot

Hindi ko masasabi kung magkano ang aabutin ng feeds mo bago ang benta. Walang Philippine measurement para doon, at hindi ko ito huhulaan para lang mapuno ang row.

Hindi ko rin masasabi kung 735.96 g ang aabutin ng breed line na alaga mo. Boholano ang sinukat, sa isang farm, sa isang season, at ±151.01 g ang lapad ng sagot kahit doon mismo.

Isang feeding trial ang katapat ng butas na iyon: confined na native na manok kung saan nasusukat talaga ang intake, hanggang sa market age, nailathala nang buo. UPLB, CLSU at PCAARRD ang gumagawa ng breed characterisation na nagbunga ng mismong growth curve sa itaas. Isang beses nang nagawa ng UPLB ang ikatlong bahagi nito, bilang student project, noong 2014. Hindi pa nailalathala ang natitira.

Mga tanong na totoong tinatanong

Magkano ang kilo ng native na manok?

₱223.95 per kilo liveweight sa farmgate noong Hunyo 2026, ayon sa PSA household series. Wala pang value ang Hulyo 2026 sa serye. Presyo iyan sa gate, ibig sabihin ang natatanggap ng nag-aalaga at hindi ang binabayaran sa palengke.

Ilang buwan bago ibenta ang native na manok? Buksan ang sagot

Sa day 120 nagtatapos ang tanging Philippine growth curve na nailathala, sa 735.96 g, mula sa Boholano stock sa Ubay Stock Farm at inilimbag sa Philippine Journal of Veterinary and Animal Sciences. Kung free-range ang isusulat mo sa binebenta, hindi puwedeng mas maaga sa day 90 ang katayan, ayon sa PNS/BAFS 262:2018 section 6.5.

Ilang itlog ang inaasahan sa isang native na inahin kada taon? Buksan ang sagot

Darag 110, ZamPen 105, Camarines 62, Boholano 62, ayon sa Native Chicken and Itik Pinas Breed Information System ng DOST-PCAARRD. Sa 20 hanggang 22 weeks nagsisimulang mangitlog ang inahin. Apat na breed line lang ang saklaw ng sistemang iyon.

Magkano ang gastos sa feeds ng native na manok? Buksan ang sagot

Walang Philippine measurement nito hanggang sa market age. Isang undergraduate thesis sa UPLB noong 2014, sa Banaba strain, ang nag-iisang nailathalang figure: 1,305 g na cumulative feed intake at 3.17 na cumulative FCR sa 12 weeks, mula sa 20 manok na nakakalat sa damuhan kaya hindi nabilang ang kinain nilang forage. Abstract lang ang nakabukas online.

Mas kumikita ba ang native kaysa broiler? Buksan ang sagot

Mas mahal ang native per kilo, ₱223.95 laban sa ₱150.31 ng broiler sa parehong PSA household farmgate noong Hunyo 2026. Mas maliit at mas matagal naman ang manok, at walang Philippine measurement ng intake nito hanggang sa benta, kaya hindi makukumpara nang buo ang dalawa sa panig ng gastos.